Sifon savaklarda debi katsayı değişiminin sifon boyutlarına ve baraj yüksekliğine etkisinin incelenmesi

Su yapılarında dolusavaklar, suyu kaynaktan mansaba su akışını kontrol ederek geçiren, barajın işletilmesi ve stabilizesi ile ilgili önemli fonksiyonları olan ve barajın maliyetinde önemli yer tutan yapılardır. Bunların su yapısındaki konumları belirlenerek hidrolik ve statik hesapları yapılır. Savağın yapılmasında kullanılacak malzemenin seçimi önemlidir. Malzeme ve hidrolik bakımdan en elverişli çözüm aranır. Bir barajın emniyetli olabilmesi için, bunun dolu savağının büyük taşkınları barajı risk altına sokmadan geçirebilmesi gerekir. Savağın yeterli şekilde planlanması, projelendirilmesi, inşası ve güvenilebilir şekilde işletilmesi barajın ve bunun mansap kısmında yaşayanların güvenirliği için büyük önem taşır. Bu çalışmada barajların güvenlik yapıları olan savaklara ilişkin temel bilgiler özetlenmiş ve savakların boşaltımında önemli bir büyüklük olan C katsayısı incelenmiş ve C katsayısının değişiminin baraj gövde yüksekliğine olan etkisi araştırılmıştır. C debi katsayısı büyüdükçe, kanal debisinin (Q) değeri artmakta, kanal debisinin değeri arttıkça kanaldaki suyun akış hız yükü (hv) de bu değerle doğru orantılı olarak artmaktadır. Bu durumda su napı değeri azalmakta ve buna bağlı olarak rezervuardaki su yükündeki azalma oranında baraj yüksekliği de azalmaktadır.