Deniz işgücü için sosyal sürdürülebilirlik modeli

Dünyada meydana gelen çevre kirliliği, küresel ısınma, enerji kaynaklarının azalması, ekonomik verimliliğin düşmesi ve olumsuz sosyal etkiler, sektörleri sürdürülebilir önlemler almaya zorlamaktadır. Bu nedenle günümüzde sürdürülebilir bir yapı oluşturma kaygısı tüm sektörlerde olduğu gibi denizcilik sektöründe de önem kazanmıştır. Günümüzde popüler bir kavram olan sürdürülebilirliğin özelliklerinden biri de uzun ömürlü olmasıdır. İşletmelerin uzun ömürlü olmalarını sağlayabilecek en değerli kaynak ise insan kaynağıdır. Dünya ticaretine konu olan malların büyük bir kısmının deniz yolu ile taşındığı düşünüldüğünde gemi işletmelerinin varlıklarını koruyabilmesi sürdürülebilir bir deniz iş gücü ile mümkündür. Ancak hem literatür hem de denizcilik sektöründen elde edilen raporlar incelendiğinde özellikle zabitlerde sürekli arz açığının olduğunu ve denizci eksikliğine vurgu yapıldığı görülmektedir. Buradan, denizciliğin doğası gereği içinde barındırmış olduğu zorluklara bir de çalışma koşullarının zorlukları eklendiğinde denizcilerin mesleklerini yapmaları için çok daha fazla desteklenmeleri gereği ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle, sürdürülebilirliğin merkezinde yer alan insan faktörünün uzun ömürlü olması denizcilik sektörü için önemli bir konu haline gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, deniz işgücünün sürdürülebilirliğini sağlamak maksadıyla denizcilerin beklentileri ve bu beklentileri karşılayabilecek gereksinimleri belirleyerek sürdürülebilir bir model oluşturmaktır. Çalışmada, denizcilerin iş-yaşam dengesinin kurulmasıyla birlikte hem ekonomik hem de sosyal refaha ulaşmalarını sağlayacak çözüm önerilerinde bulunulmasının, özellikle gelecek nesillerin denizciliğe olan ilgisinin artmasında önemli bir rol oynayacağı düşünülmektedir. Çalışmada müşteri beklentilerini ürün özelliklerine dönüştürmek için kullanılan Kalite Fonksiyon Yayılımı (Quality Function Deployment (QFD)) yöntemi kullanılmıştır. QFD'nin uygulama kısmı olan Kalite Evi'nin (House of Quality (HoQ)) girdilerini oluşturan denizcilerin beklentileri ve bu beklentilere karşılık gelebilecek gereksinimlerin belirlenmesinde "Optimum Kart Sıralama" programından yararlanılmıştır. Böylece gelecekte yapılacak bilimsel çalışmalarda referans alınabilecek bir indikatörler listesinin oluşturulması bu çalışmanın önemli çıktılarından bir tanesi olmuştur. Kalite Evi girdilerinin ağırlıklandırılmasında belirsizlikleri ortadan kaldırması ve daha kesin sonuçlar vermesi sebebiyle Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (Fuzzy Analytic Hierarchy Process (FAHP)) yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca ilişkiler matrisinde de daha net sonuçlar alabilmek için işlemler bulanık mantık kullanılarak yapılmıştır. Kalite evi yönteminin Bulanık Mantık, Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci ve Kart Sıralama yöntemi ile modellenerek yapılması bu çalışmayı özgün kılmanın yanında deniz işgücünün sürdürülebilirliğine ilişkin belirsizlikleri ortadan kaldırarak daha tutarlı sonuçlar alınmasını sağlamıştır. Kalite Evi işlemi sonucunda denizcilerin en büyük mutlak ağırlığa sahip beklentilerinin iş-yaşam dengesi, sosyal faydalar, eğitim ve öğretim, emniyetli ve sağlıklı çalışma ortamı olduğu belirlenmiştir. Bu beklentilere karşılık gelebilecek mutlak önem derecesi en büyük gereksinimlerin ise insanların sağlığı ve güvenliği, sosyal sigortalar, tıbbi teminatlar ve tıbbi faydalar, ülkesine geri gönderme, anlaşılabilir bir iş sözleşmesi, yiyecek kalitesi ve miktarı, kara-deniz-kara kariyer yönetim sisteminin kurulması, esnek ve kısa çalışma süresi, mürettebat refahı departmanı kurulması ve denizde emniyeti destekleyen teknolojiler olduğu görülmüştür. Çalışmanın sonucunda deniz iş gücünün sürdürülebilirliğini sağlamak için denizicilerin sosyal hayattan ve ailelerinden uzun süre ayrı kalmalarını önleyen sağlıklı bir iş-yaşam dengesinin kurulmasının gerekliliği ortaya çıkmıştır. Ayrıca denizicilerin ve ailelerinin hayatlarını garanti altına alacak sosyal faydaların uygulanması, denizcilerin emniyetli ve sağlıklı çalışma ortamına sahip gemilerde çalışmak istemeleri çalışmanın diğer önemli sonuçlarındandır.