Kent merkezleri̇ndeki̇ dönüşümün sosyo-ekonomi̇k ve mekansal sonuçlari: Kadiköy Tarihi Çarşı yayalaştirma örneği̇

Kadıköy Tarihi Çarşı Canlandırma Projesi 2004 yılında Tellazade Sokağı'nın yayalaştırılmasıyla başlamış ve daha sonra çevre sokaklara yayılmıştır. Bu tezin ana hipotezi; kent merkezlerinde yayalaştırmanın sadece yaya ve taşıt trafiğini birbirinden ayırmak değil, bunun yanı sıra önemli sosyo-ekonomik ve mekansal sonuçları da olduğunu göstermektir. Literatürlerde, yayalaştırmadan sonra kent merkezlerinin mekansal kalitesinin arttığından ve daha iyi tasarlanmış kamusal alanın yaratıldığından bahsedilmektedir. Yayalaştırma yapılan yerlerde esnafın/yerel işletmelerin karlılığı artmaktadır. Ayrıca, bölgedeki tüketici ve turist sayısı artış gösterirken bunun bir sonucu olarak yayalaştırılan yerlerde emlak değerleri de yükselmektedir. Bu aynı zamanda hem sosyal hem de ticari açıdan soylulaşmaya (gentrification) neden olmaktadır. Ayrıca yayalaştırma sonucunda, komşu/çevre sokaklara ulaşım problemleri ve trafik sorunu da artmaktadır. Ekonomik başarının artması zincir mağazaları bölgeye çekerken, küçük dükkanların kapanmasına yol açar ve bu olay bölgenin otantikliğinin kaybolmasına neden olmaktadır. Bu tezde yayalaştırma sonrası Kadıköy Tarihi Çarşı'nın sosyal, ekonomik ve mekansal dönüşümü, yukarıda belirtilen varsayımların geçerliliğini test etmek amacıyla incelenecektir. Anahtar Kelimeler: Tarihi Kent Merkezleri, Kadıköy Tarihi Çarşı, Yayalaştırma, Kentsel Dönüşüm, Kentsel Rönesans, Ticari Soylulaşma