Sosyal bilgiler (4., 5., 6. ve 7. sınıf) ders kitaplarında vatanseverlik değerine yer verilme durumunun incelenmesi

Sosyal Bilgiler dersi, bireylerin sahip olduğu özelliklerin bilincine varmasını ve toplumda kendine bir yer edinmesini sağlamak üzere muhteviyatında çeşitli malumat, yetenek ve değer bulundurmaktadır. Sosyal Bilgiler dersi bir yönüyle öğrencileri hayata hazırlamakta diğer yönüyle de öğrencilerin toplum içinde etkili ve aktif birer üye olmasını sağlamaktadır. Disiplinler arası bir ders olan Sosyal Bilgiler sosyoloji, tarih, coğrafya, ekonomi, antropoloji, felsefe, psikoloji, siyaset bilimi ve hukuk gibi muhtelif sosyal bilim dalları ile insan hakları, demokrasi, yurttaşlık, iletişim ve insan ilişkileri gibi birçok disiplini bünyesinde barındırmaktadır. Sosyal Bilgiler dersinin birincil amaçlarından biri de toplumun üyelerini bir arada tutmakta önemli bir işleve sahip olan genel öğreti ve inançları oluşturan değerlerin öğretilmesini sağlamaktır. Bu birlikteliği sağlayabilmek adına Sosyal Bilgiler öğretim programına uygun olarak hazırlanan ders kitaplarında (4., 5., 6. ve 7. sınıf) şu değerlere yer verilmiştir. Aile birliğine önem verme, adil olma, bağımsızlık, barış, özgürlük, bilimsellik, çalışkanlık, dayanışma, duyarlılık, dürüstlük, estetik, eşitlik, tasarruf, misafirperverlik, sağlıklı olmaya önem verme, saygı, sevgi, sorumluluk, temizlik, yardımseverlik ve vatanseverliktir. Bu araştırmanın amacı Sosyal Bilgiler (4., 5., 6. ve 7. sınıf) ders kitaplarında vatanseverlik değerine yer verilme durumunun incelenmesidir. Araştırmada MEB'e bağlı okullarda 2022-2023 Öğretim yılında okutulan 4., 5.. 6. ve 7. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitapları incelenmiştir. Çalışmanın amacına ulaşması için nitel araştırma yöntemi olarak doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veri analiz tekniği olarak ise içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Bulgular tablosunda da görüldüğü gibi vatanseverlik değeri metin, görsel, hazırlık ve değerlendirme soruları boyutunda incelendiğinde şu sonuçlara varılmıştır. 4. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabında vatanseverlik değeri sorumluluk, duyarlılık, sevgi ve dayanışma değerleri ile beraber en fazla kullanılan değerlerden olduğunu görüyoruz. Ayrıca 4. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabında vatanseverlik değerinin milli kültür ve millet sevgisi kavramları ile beraber kullanıldığı tespit edilmiştir. 5. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabında ise vatanseverlik değerine çok az yer verildiği, duyarlılık ve bilimsellik değerlerinin daha çok kullanıldığı tespit edilmiştir. Tam tersi 6. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabında ise vatanseverlik değerinin çokça yer verildiği ayrıca vatanseverlik ile beraber bilimsellik, bağımsızlık, adil olma ve sorumluluk değerlerinin de birçok yerde vurgulandığı tespit edilmiştir. Son olarak ise 7. sınıf Sosyal Bilgiler kitabın da vatanseverlik değerinin yer aldığı ünite ya da öğrenme alanlarında bağımsızlık, iyi vatandaşlık, ülkenin tanıtılması ayrıca doğal, tarihi ve kültürel mirasın sahiplenmesi ve tanıtılmalarına ağırlık verildiği tespit edilmiştir.