Sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan kök değerler

Araştırmada Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından onaylanan, "MEB Yayıncılık, Ata Yayıncılık, Tuna Matbaacılık, Anadol Yayıncılık ve Ekoyay Eğitim Yayıncılık" tarafından hazırlanan, 2018 yılından itibaren beş yıl süre ile okullarda okutulmaya devam edilen ilk ve ortaokul sosyal bilgiler ders kitaplarında MEB tarafından belirlenmiş olan kök değerlere (adalet, dostluk, dürüstlük, sabır, saygı, sorumluluk, öz denetim, vatanseverlik, sevgi ve yardımseverlik) nasıl ve ne şekilde yer verildiği incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması modeli kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak ise doküman inceleme tekniğinden yararlanılmış ve betimsel analiz yapılmıştır. Verilerin analizinden elde edilen bulgular frekans ve yüzdelikler olarak sunulmuş örnek alıntılarla yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda, MEB tarafından hazırlanan ders kitaplarında en fazla yer verilen kök değerlerin; adalet (%15,3), sorumluluk (%14,3) ve saygı (%13,4) olduğu, en az yer alan kök değerlerin ise sabır (%3), dürüstlük (5,5) ve öz denetim (%5,7) olduğu tespit edilmiştir. Yayınevleri tarafından hazırlanan ders kitaplarında en fazla yer alan kök değerler vatanseverlik (%18,7), adalet (14,3) ve sorumluluk (%12,8) iken en az yer alan kök değerler sabır (%2,1), dürüstlük (4,8) ve öz denetim (%6,1) olarak belirlenmiştir. MEB ve özel yayınevleri tarafından hazırlanan ders kitaplarında değerler daha çok metin bölümünde yer alırken MEB tarafından hazırlanan ders kitaplarında doğrudan, yayınevleri tarafından hazırlanan ders kitaplarında ise daha çok dolaylı olarak kök değerlere yer verilmiştir. Araştırma sonucunda; ders ve yardımcı materyallerde değerlerin metin, görsel ve soru bölümlerinde bütüncül bir şekilde nasıl daha iyi verilebileceğine yönelik çalışmaların yapılması ve ders kitabı inceleme kriterlerinde kök değerlerin yer verilme durumunu güvence altına alan güncelleme yapılması önerilmiştir.