Sosyal bilgiler eğitimi alanındaki toplumsal cinsiyet ile ilgili araştırmalar üzerine bir meta-sentez çalışması

İnsanın doğumuyla başlayan hayat serüveninde, cinsiyetine dair pek çok konuyla karşıya kalabilmektedir. Kadın ya da erkek olmakla birlikte, toplumun cinsiyete atfettiği değerler ya da kalıplarla insan, yaşamını sürdürmektedir. Toplumsal cinsiyet olarak tanımlanan bu durum; din, kültür, devlet, hukuk, aile, eğitim, kitle iletişim araçları gibi birçok alanda kendini gösterebilmektedir. Toplumsal cinsiyet; kadına ve erkeğe yönelik roller, kalıp yargılar, eşitsizlikler ve ayrımcılıklarla da ortaya çıkabilmektedir. Bütün bunlarla baş edebilmek için, birçok alanda çözümler geliştirilir ki eğitim de bu alanlardan biridir. Yaşamın içinde ne varsa öğretiminde de o olduğu en birincil ders olan sosyal bilgiler, toplumsal cinsiyet konusunda da önemli rol üstlenir. Sosyal bilimlerin zengin içeriğine sahip olan sosyal bilgiler, toplumsal cinsiyet konusunda etkili ve etkin sonuçlarla eşitsizliği ve ayrımcılığı gidermede önemli bir yere sahiptir. Sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan değer ve becerilerle; aktif, katılımcı ve güçlü bireylerin yetişmesinde önem arz etmektedir. Sosyal Bilgiler eğitiminde toplumsal cinsiyet ile ilgili yapılan çalışmaların bir sentezini yapmayı amaçlayan bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden meta sentez yöntemi kullanılmıştır. Araştırmaya, on iki makale on tez olmak üzere toplam yirmi iki çalışma dahil edilmiştir. Veriler, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre toplumsal cinsiyet konusunda, sosyal bilgiler alanında yapılan bilimsel yayınların; en fazla kadın araştırmacılar tarafından gerçekleştirildiği, konuyla ilgili yapılan araştırmaların 2020 yılında yoğunlaştığı, en fazla toplumsal cinsiyet/cinsiyet algısı konularında çalışmalar yapıldığı, toplumsal cinsiyet açısından ders kitaplarının belirgin bir sıklıkla incelendiği, veri toplama yöntemi olarak doküman incelemesinin ve veri çözümlemesinde ise içerik analizinin ön plana çıktığı görülmüştür.