Sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital vatandaşlık yeterlilikleri ve dijital okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Sosyal bilgiler, bireyin toplumsal yaşama etkin ve sorumlu bir vatandaş olarak katılmasını amaçlayan bir derstir. Dijital vatandaşlık ve dijital okuryazarlık becerilerinin kazandırılması, dijital dünyada sosyal bilgiler dersi tarafından hedeflenen amaçlardandır. Dijital okuryazarlık; bilgiye erişme, bilgiyi sorgulama ve bu bilgileri anlamlandırma sürecidir. Dijital vatandaşlık ise dijital ortamlara aktif ve sorumlu olarak katılabilen bireydir. Bu araştırmada, sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital vatandaşlık yeterlilikleri ile dijital okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişki incelenmiştir. İlişkisel tarama modelinde yapılan bu araştırmada, kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi kullanılmış ve 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Van ili sınırları içerisinde görev yapmakta olan toplam 453 sosyal bilgiler öğretmeninden veri toplanmıştır. Araştırmada verilerin toplanması amacıyla sosyal bilgiler öğretmenlerinin demografik bilgilerini edinmek adına araştırmacı tarafından oluşturulan "Demografik Bilgi Formu", Erdem ve Koçyiğit (2019) tarafından geliştirilen "Dijital Vatandaşlık Ölçeği" ve Hamutoğlu, Güngören, Uyanık ve Erdoğan (2017) tarafından uyarlanan ''Dijital Okuryazarlık Ölçeği'' kullanılmıştır. Araştırmanın verilerin çözümlemesinde; betimsel analiz, bağımsız örneklemleri için t testi , tek yönlü ANOVA testi Pearson korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, örneklem grubundaki sosyal bilgiler öğretmenlerinin genel anlamda dijital okuryazarlık ve dijital vatandaşlık açısından yeterli sayılabilecek düzeyde beceri ve farkındalığa sahip olduklarını ortaya koymaktadır. Ayrıca öğretmenlerin dijital vatandaşlık ve dijital okuryazarlık düzeylerinin, cinsiyet ve mesleki kıdem yılı değişkenleri açısından farklılık göstermediği, günlük internet kullanım süresi değişkeni açısından ise farklılık gösterdiği saptanmıştır. Sonuç olarak sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeyleri ile dijital vatandaşlık yeterlilikleri arasında istatistiksel olarak pozitif yönde bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın sonunda konuya ilgi duyan araştırmacılar için gelecekte yapılabilecek çalışmalara yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur.