Sosyal bilgiler öğretmenlerinin küresel vatandaşlık ve sosyal bilgiler dersinde küresel vatandaşlık eğitimine yönelik algı ve görüşleri

Bu çalışma, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin küresel vatandaşlık algıları ve Sosyal Bilgiler dersinde küresel vatandaşlık eğitimine yönelik görüşlerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Temel nitel araştırma modeli kullanılan araştırmanın katılımcılarını 2016-2017 eğitim-öğretim yılında Kütahya İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı resmi ortaokullarda görev yapan 20 Sosyal Bilgiler öğretmeni oluşturmuştur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığı ile toplanmıştır ve "tematik analiz yöntemi" kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır: -Öğretmenlerin çoğunluğu küresel vatandaşlığı, evrensel değerlere sahip olma olarak tanımlamıştır. Öğretmenlere göre bir küresel vatandaşın sahip olması gerekli yeterliklerin başında ise farklılıklara saygı ve çevresel duyarlılık gelmektedir. -Öğretmenlerin küresel vatandaşlık eğitiminde etkili olan boyutları; okul, aile, kitle iletişim araçları-medya, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve toplum şeklinde sıraladıkları belirlenmiştir. -Kimi öğretmenlerin etkili küresel vatandaşlığı kazandırmada ilkokul dönemini, kimi öğretmenlerin ise ortaokul dönemini daha önemli gördükleri belirlenmiştir. -Öğretmenlerin görüşlerine göre okullarda küresel vatandaşlık eğitimine yönelik olarak rutin çalışmalar, ders dışı çalışmalar, sosyal-kulüp çalışmaları, belirli gün ve haftalardaki çalışmaların yapıldığı belirlenmiştir. -Öğretmenlere göre küresel vatandaşlık eğitiminde en fazla rol Sosyal Bilgiler dersi rol oynamaktadır. Etkili olan diğer dersler ise Türkçe, İngilizce, Fen Bilimleri, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Görsel Sanatlar, Müzik, Matematik, İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi, Oyun ve Fiziki Etkinlikler, Rehberlik, Teknoloji ve Tasarım ve kimi seçmeli dersler olarak sıralanmıştır. Ayrıca bazı öğretmenler tüm dersler de küresel vatandaşlık eğitimin verilebileceğini belirtmiştir. -Sosyal Bilgiler derslerindeki küresel vatandaşlık eğitim sürecinin rutin davranışlar, kullanılan yöntem-teknik ve etkinlikler, özel çalışmalar ile kullanılan araç-gereç ve materyaller olmak üzere dört boyutta gerçekleştiği belirlenmiştir. -Öğretmenler Sosyal Bilgiler dersi öğretim programının küresel vatandaşlık eğitimine uygun yöntem ve teknikleri içerdiğini düşündükleri belirlenmiştir. Ancak öğretmenlerinin özellikle ilgili öğrenmelerin Küresel Bağlantılar öğrenme alanındaki belli konulara serpiştirilerek verildiğini ifade etmişlerdir. -Öğretmenlere göre; ailelerin küresel bilinç ve duyarlılık düzeyinin düşük olması ve sosyo-ekonomik düzeylerinin farklı olması, öğrencilerin küresel vatandaşlık konusunda bilinçsiz, isteksiz ve ilgisiz olmaları, öğretmenlerin ders yüklerinin fazla olması ve uygulamalı çalışmaların yapımının zor olması, okulların altyapı/fiziki açıdan yetersiz olması, programın çok yoğun ve yetersiz olması ve ilgili konuların program sonunda olması, ders saatlerinin az olması, okul dışı çevredeki olumsuz davranış örnekleri ve yapılmak istenen çalışmalara yöneticiler tarafından destek verilmemesi küresel vatandaşlık eğitiminde sıklıkla karşılaşılan sorunlardır. -Sosyal Bilgiler öğretmenleri etkili küresel vatandaşlık eğitimi için öncelikle yöneticilerin okullarda yapılan çalışmaların desteklenmesi, okul dışı çevredeki basın yayın organları ve sivil toplum kuruluşlarının daha fazla sorumluluk alması, öğrenci ve velilerin bilinçlendirilmesine yönelik çalışmalar yapılması, okullarda erken yaşlarda ilgili eğitimin verilmesi, uygulamaya dönük etkinliklerin daha çok yapılması, yaparak yaşayarak öğrenmelerin arttırılması, ilgili gezilerin daha sık yapılması, bütün derslerde küresel vatandaşlık yeterliklerine yer verilmesi, ders saatinin arttırılması, programda küresel vatandaşlığa yönelik içeriğin genişletilmesi gibi önerilerde bulunmuşlardır