Social sustainability and co-housing: A reading over Sedad Hakki Eldem's studies on traditional Turkish house typologies

Sürdürülebilirliğin günümüzün toplumsal ve ekolojik zorluklarını karşılamaya yönelik bütünsel bir yaklaşım olarak değerlendirilmesi, çevresel, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutların sürdürülebilirlik konusuna entegrasyonunu gerektirmektedir. Diğer sürdürülebilirlik boyutlarının yanı sıra, sosyal sürdürülebilirliği mimari üretimlere uygulamak hem doğal hem de sosyal koşullara saygılı yapılı çevrelerin yaratılmasıyla sonuçlanır. Yapılı çevrenin birincil bileşeni olarak konut, çevreyi koruyucu ve sosyal olarak uygun davranışların gerçekleştirilmesi için uygun bir ortamdır. Bu bağlamda, kullanıcılarına sosyal olarak sürdürülebilir ortamlar sağlamak için çeşitli konut modelleri denenmiştir. Pek çok alternatif arasından ortak konut hem bireylerin sosyal ihtiyaçlarını karşılamada hem de çevreyi koruyucu davranışlarını pekiştirmede uygun bir model olarak karşımıza çıkmaktadır. Katılımcı yaşam tarzları aracılığıyla pozitif sosyal ilişkileri ve sosyal uyumu teşvik eder ve sosyal bağlılığı ve refahı, kaynakların verimli paylaşımını, topluluk üyeleri arasında pratik veya ahlaki desteği ve çevreye duyarlı davranışların benimsenmesini geliştirir. Bu nedenle, ortak konut, sosyal ve ekolojik olarak sürdürülebilir konut ortamları geliştirmek için çağdaş bir yöntem olarak kabul edilmektedir. Bu tezde, ortak konut topluluklarının sosyal olarak sürdürülebilir yaşam biçimlerinin ve ortak konut tasarımlarının mimari değerlerinin geleneksel Türk konut kültürü için yeni söylemler olmadığı tartışılmaktadır. Ortak konut topluluklarının bazı sosyal hedefleri, geleneksel Türk aileleri tarafından uzun süredir benimsenmiş ve takdir edilmiştir. Kolektif davranış biçimlerini geliştirme, sosyal etkileşimi artırma, sosyal olarak birbirine bağlı toplulukları teşvik etme, mekanların ve kaynakların etkin paylaşımı ve kullanımı için araçlar sağlama açısından, geleneksel Türk evlerinin mekânsal organizasyonları, çağdaş ortak konut tasarımlarıyla benzer plan kompozisyonu ilkeleri sergiler. Geleneksel Türk konutlarının sosyal olarak sürdürülebilir niteliklerinin ortak konut ile bağlantılı olarak açığa çıkarılması, ilişkisel bir değerlendirme için tipolojinin bir araç olarak kullanılmasını gerektirmektedir. Sedad Hakkı Eldem'in "Türk Evi" üzerine yaptığı kapsamlı tipolojik çalışmaları, "Türk Evi" kavramının ifade ettiği milliyetçi referanslar göz ardı edilerek, mevcut ev tiplerinin bu açıdan yeniden değerlendirilmesinde bir vaka çalışması olarak kullanılacaktır. Bu nedenle geleneksel Türk konutları, ortak konut modelleri ile arasındaki benzerlikleri ortaya çıkarmak için kompozisyon unsurları ve mekânsal kurguları üzerinden sosyal sürdürülebilirlik kavramıyla bağlantılı olarak incelenecektir.