Sözlü tarihle değer öğretimine yönelik bir eylem araştırması

Bu çalışmanın amacı, sosyal bilgiler dersinde sözlü tarih yöntemiyle değer öğretiminin 7. sınıf öğrencilerine katkılarını ortaya koymaktır. Bu amaçla, araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden işbirlikçi eylem araştırması kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 7. sınıftan 10 kız ve 10 erkek olmak üzere 20 öğrenci, öğrenci velileri ve sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örneklemeye göre seçilmiştir. Bu kapsamda öğrenci seviyesinin 7. sınıf düzeyinde olması, öğrencilerde kız erkek sayısının eşit olması, okul koşulları ve öğretmen işbirliği ölçüt olarak belirlenmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak; ön bilgi değerlendirme formu, son bilgi değerlendirme formu, araştırmacı günlüğü, yapılandırılmamış gözlem, öğrencilerin sözlü tarih görüşme formu, veli görüşme formu, öğretmen görüşme formu, öğrenci görüşme formu, öğrencilerin aileleriyle gerçekleştirdikleri görüşme dokümanları, öğrenciler tarafından hazırlanan sözlü tarih materyalleri ve çalışma değerlendirme formu kullanılmıştır. Buradan elde edilen veriler, içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, daha önce sözlü tarihe ilişkin herhangi bir fikri olmayan öğrencilerin, çalışma sonrasında bu yöntemi doğru bir şekilde tanımladıkları, sözlü tarih yöntemini ve yöntemin kullanım amacını tanıdıklarını, ön bilgi değerlendirme formu ve son bilgi değerlendirme formuna verdikleri cevaplardan yola çıkarak araştırmacı tarafından belirlenen dört temel değeri öğrendikleri belirlenmiştir. Ayrıca sosyal bilgiler dersinde sözlü tarih kullanımının aile, araştırma, iletişim becerileri, kanıt kullanma ve diğer katkılar olmak üzere öğrencilere çeşitli katkılar sağladığı, sözlü tarih çalışması ile öğrencilerin aile birliğine önem verme, dayanışma, saygı ve sorumluluk değerlerine ilişkin değişim ve sürekliliği algıladıkları, çalışma sonucunda öğrencilerin resim, poster, değerler panosu, hikâye ve rapor hazırladıkları ve bu materyalleri ilgi alanlarına göre seçtikleri, öğrencilerin hazırladıkları sözlü tarih materyallerinde dört temel değeri kavramlar ve örnek durumlarla ifade ettikleri tespit edilmiştir. Velilerin sözlü tarih çalışmasına ilişkin düşüncelerinde çalışmayı beğendikleri, geçmişi hatırladıkları; geçmiş ve günümüzü karşılaştırma, geçmişi anlatma, çocukluk anılarını paylaşma gibi deneyimler edindikleri, çalışmaya ilişkin periyodik tekrar, farklı kademelerde uygulama, daha büyük aile üyeleri ile görüşme yapma gibi birtakım önerilerde bulundukları, sözlü tarih uygulama sürecinde kaynak kişiler, öğrenci ve materyalden kaynaklı birtakım sorunlarla karşılaşıldığı sonucuna ulaşılmıştır.