Sürdürülebilir performans için bir firma yetkinliği olarak paydaş ilişkileri yönetimi: Paydaş teorisi ve kaynak tabanlı teoriden içgörülerin entegrasyonu

Stratejik yönetim alanındaki bazı önde gelen akademisyenlerin son dönemdeki çağrıları, paydaş teorisi ile kaynak temelli teorinin içgörülerinin daha fazla araştırılarak bütünleştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu çağrılar, her iki teorinin de birbirini tamamlayabilecek ve genişletebilecek potansiyele sahip olduğunu önermektedir. Bu bütünleşmenin bir yolu, paydaş ilişkileri yönetiminin sürdürülebilir üstün performansa katkı sağlayabilecek bir firma yetkinliği olarak incelenmesidir. Her ne kadar daha önceki bazı çalışmalar bu fikirleri kabul etmiş olsa da, bunlar henüz ampirik olarak test edilmemiştir. Bu tez, söz konusu akademik çağrılardan ilham alarak, iki teorinin içgörülerini birleştirmekte ve kaynak temelli teoriyi kullanarak paydaş ilişkileri yönetimini bir firma yetkinliği olarak değerlendirmekte, ayrıca bu yetkinliğin değerini açıklayan ve test eden bir model önermektedir. Bu tez, paydaş ilişkileri yönetiminin firma öğrenmesini, yenilikçiliğini, verimliliğini, dayanıklılığını ve performansını olumlu yönde etkileyerek değerli bir yetkinlik oluşturduğunu ileri sürmektedir. Bu önerme, Ankara ve İstanbul'daki sanayi firmalarından toplanan verilerle test edilmiştir. Verilerin analizi, Stata 18 BE programı kullanılarak yapısal eşitlik modellemesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Bulgular, çalışmanın hipotezlerinin büyük kısmını destekleyerek, paydaş ilişkileri yönetiminin firma yetkinliği olarak değerini doğrulamıştır. Çalışma ayrıca, her firmanın kendine özgü bir paydaş ağı içinde yer aldığı ve güven gibi bazı paydaş ilişki unsurlarının kolay taklit edilemez olduğu dikkate alındığında, paydaş ilişkileri yönetiminden değer elde edecek şekilde kendini iyi organize eden firmaların bu faydaları sürdürebileceğini savunmaktadır. Bu tez, stratejik yönetim alanına ve her iki teoriye çeşitli açılardan katkı sunmaktadır. İlk olarak, paydaş teorisinin araçsal (instrumental) yönünü ilerleterek teorinin ana akım stratejik yönetim teorileriyle daha güçlü bir uyum göstermesini sağlamaktadır. Ayrıca, paydaş ilişkileri yönetiminin dinamik yönünü geliştirerek, bu yetkinliğin firma öğrenmesini, yenilikçiliğini ve dayanıklılığını nasıl artırdığını ortaya koymaktadır. Paydaş ilişkileri yönetimi ile firma performansı arasındaki daha az çalışılmış olan bağlayıcı mekanizmaları da açıklamaktadır. Kaynak temelli teori açısından ise, iç kaynaklara odaklanmasının ötesine geçerek, hem iç hem de dış ilişki kaynaklarının yönetiminin sürdürülebilir performansa nasıl katkı sağladığını göstermekte ve teorinin önermelerini ampirik olarak doğrulamaktadır. Son olarak, paydaş teorisi ile kaynak temelli teori arasındaki gerilimleri azaltarak, bu iki teorinin birbirini nasıl tamamladığını göstermektedir.