Lisans öğrencileri için istatistiksel okuryazarlık ölçeği geliştirilmesi çalışması

İstatistiksel okuryazarlık günlük hayat durumlarında verilen istatistiki bir bilgiyi anlayabilmek, yorumlayabilmek ve istatistiki bilgi ve bu bilgi üzerinden yapılan yorumu eleştirebilmek olarak tanımlanmıştır. Bu çalışmanın amacı istatistiksel okuryazarlığı ölçen, bir devlet üniversitesinde okuyan lisans öğrencileri üzerinde geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. İstatistik öğrenmeleri üzerine geliştirilmiş enstrümanların (CAOS- Web ARTIST Project, 2005; Statistical Literacy Skills Survey, Schield, 2008; ARTIST Topic Scales, 2006) ve Türkiye'deki 6-12 sınıflar müfredatının (MEB, 2005 ve 2009) içerdikleri istatistik konuları incelenmiştir. Bu konular ve becerilerden yola çıkarak İstatistiksel Okuryazarlık İçerik Derecelendirme Formu (İOİDF) oluşurulmuştur. İstatistik ve araştırma yöntemleri dersi veren öğretim elemanlarına üniversite öğrencilerin istatistiksel okuryazar olmaları için hangi konuları bilmeleri gerektiği sorulmuştur. Alınan cevaplara göre konu içeriği belirlenmiş, ilgili konulardaki sorular literatürdeki ölçme araçlarından seçilmiş ve eldeki soruların yetersiz kaldığı konularda yeni sorular araştırmacı tarafından yazılmıştır. Önerilen sorular uzmanlarca incelenmiş ve seçilen 42 soru 33 katılımcının katıldığı bir pilot çalışma ile denenmiştir. Sonuçlar ışığında soru sayısı 20'e düşürülmüş ve 90 kişilik bir örneklemde yeniden denenmiştir. Bu çalışma sonunda soru sayısı 17'e düşürülmüş ve İstatistiksel Okuryazarlık Ölçeği (İOÖ) geliştirilmiştir. İOÖ 476 lisans öğrencisine uygulanmıştır. İOÖ'nin kavram geçerliliği uzmanların soru bazında kanıları ve faktör analizi sonuçlarıyla değerlendirilmiştir. Kapsam geçerliliği İOİDF sonuçları ile belirlenmiştir. Dörtyüz yetmiş altı kişiden alınan veriler üzerinde ölçeğin Cronbach alpha katsayısı .532 çıkmıştır. İOÖ'nin kavram, kapsam ve müfredat geçerliliği özelliklerine sahip olduğu söylenebilir.