Doğu ve Güney Anadolu'nun sismotektoniğinin deprem mekanizmaları ile çalışılması

Anadolu-Ege bölgesi okyanussal dalma-batma, kıtasal çarpışma ve transform levha hareketlerinin etkilerinin hepsini içerdiği için levha ilişkilerine ışık tutan özel bir öneme sahiptir. Depremsellikteki yüksek değişim oranı ve odak mekanizlarındaki çeşitlilik bu levhaların birbirleri ile ilşkilerinden kaynaklanmaktadır. Bölgenin başlangıçta farklı tektonik ünitelerden oluşuyor olmasından dolayı, litosfer parçalarının küçük alanlarda farklı yapısal özellikler göstermesi gözlemlerdeki karmaşıklığı artırmaktadır. Bu plakalar arasındaki etkileşimi ve ilgili deformasyonu anlamak için tomografi, deprem kayma modellerinin, jeodezik gözlemlerin ve stres değişimlerinin beraber değerlendirilmesi edilmesi gerekir. Bu tezde 3 farklı tektonik bölgede 3 farklı süreç gösteren fiziksel süreçler incelenmektedir: doğuda kıtasal çarpışma, batıda dalan levhanın geri çekilmesi ile genişleme ve iki rejimin arasında bir geçiş zonu. Bu 3 çalışmada, Doğu Akdeniz ve Doğu Anadolu'nun sismotektoniği, deprem odak mekanizmalarının diğer sismolojik ve jeodezik verilerle ilişkisi kullanılarak daha iyi anlaşılmaya çalışılmıştır. 23 Ekim 2011, Mw 7.1, Van, Doğu Anadolu depremi, Arap ve Anadolu levhalarının karşılaşmalarından kaynaklanan K-G doğrultulu sıkışma rejimi içerisindeki D-B uzanımlı bir ters fay üzerinde gerçekleşmiştir. Eşzamanlı kırılma sırasında üç fay tetiklenmiştir. Benzer doğrultulara sahip olan mekanizmalar 3 gruba ayrılarak her grup için moment tensorlerinin toplamından ortlama birer mekanizma bulunmuştur. Tetiklenen fayların K-G sıkışmayı karşıladığı, hesaplanan Coulomb stressin yükselimi ile desteklenmiştir. 20 Haziran 2017, Mw 6.6 Bodrum-Kos depremi ise Hellenic dalma-batma zonunundan kaynaklanan dalan levhanın geri çekilmesi ile ilişkili D- uzanımlı bir normal fay üzerinde gerçekleşmiş ve kırılan fayın Gökova Körfezi'nde açılmayı karşılayan kuzeye dalmakta olan bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Kuzeye ve güneye dalan iki farklı fay için modellenen kayma dağılımları farklı derinliklerde Coulomb stres değişimi hesaplamakta kullanılmış ve sonuçlar söz konusu fayın kuzeye daldığını desteklemiştir. Artçı depremlerin doğudan batıya doğru K-G'den D-B'ya doğru yönelimi, Anadolu levhasının deformasyon yönüyle uyumlu olup, ana şoktan sonra gözlenen depremselliğin bölgedeki uzun periyotlu tektonik rejim ile ilişkili olduğunu ifade etmektedir. Doğu Anadolu'daki sıkışmanın ve batı Anadolu'daki açılmanın ortasında tektonik olarak daha az anlaşılmış olan Kıbrıs Yayı bir geçiş bölgesi olduğu düşünülmektedir. Özellikle Nubia ve Anadolu karşılaşmasının nasıl karşılandığı belirsizdir. Yeni deprem mekanizması kataloğunun diğer sismolojik ve jeodezik veriler ile birlikte değerlendirilmesi sonucunda dalan Nubia lavhasının parçalanmasının bölgedeki litosferik deformasyona belirgin bir etkisi olduğu söylenebilir. Isparta Açısı etrafındaki mekanizmaların doğrultularının değiştiği yer Hellenic dalmabatma zonunundan kaynaklanan K-G yönlü açılmanın doğu sınırını belirlemektedir. Bu sonuç güncel GPS verileri ile de uyumludur. Çalışma alanındaki ters fay mekanizları, Bouguer gravitesi, depremsellik ve yatay GPS vektöleri Antalya baseni altına dalan levhanın KD yönünde dalan levhanın geometrisi açıklamak için kullanılmıştır. Antalya levha parçası olarak tanımladığımız bu parça izole olmuş bir blok olarak deforme olmaktadır. Batıya doğru hareket eden Anadolu levhasının bu izole levha parçasına üzerlemekte olduğu önerilmektedir