Şubat 2023 Maraş depremini yaşamış bireylerde travma sonrası stres bozukluğu ve travma sonrası büyüme düzeylerinin psikolojik sağlamlık ve sosyal destek ile ilişkisi

Bu çalışma, 6 Şubat tarihinde Kahramanmaraş merkezli olarak meydana gelen depremi tecrübe etmiş yetişkin bireyler arasında travma sonrası stres bozukluğu ve travma sonrası büyüme düzeyinin incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırmanın odak noktası, psikolojik sağlamlık ve sosyal destek gibi değişkenlerle bu ilişkinin derinlemesine analizidir. Cinsiyet, eğitim seviyesi, medeni durum, deprem sırasında bulunulan bölge ve yer, depremin yaşandığı binanın durumu, yaşanan can kaybı, deprem esnasında yaşanan korku düzeyi ve enkazın altında kalma durumu gibi çeşitli değişkenler, bu ilişkiyi etkileyebilecek faktörler olarak ele alınmıştır. Çalışma Maraş merkezli 6 Şubat depreminde, deprem bölgelerinin (Kahramanmaraş, Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Kilis, Malatya, Osmaniye, Şanlıurfa, Elâzığ) herhangi birinde olup depremi deneyimleyen 18-65 yaş arası yetişkinlerle yürütülmüştür. Araştırmada; Bilgilendirilmiş Onam Formu, Sosyodemografik Form, Olayların Etkisi Ölçeği Gözden Geçirilmiş Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ), Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği Kısa Formu, Travma Sonrası Büyüme Envanteri kullanılmıştır. Uygulamadan elde edilen bulgulara, araştırma amaçları doğrultusunda SPSS (Statistical Package for Social Sciences) programı uygulanmıştır. Yapılan araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre algılanan sosyal destek, travma sonrası stres bozukluğu ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide aracılık etmiştir. Travma sonrası büyüme ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide yine algılanan sosyal destek değişkeninin aracılık ettiği görülmektedir. Bununla birlikte travma sonrası stres bozukluğu ile travma sonrası büyüme arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Psikolojik sağlamlık ve algılanan sosyal destek değişkenlerinin travma sonrası stres bozukluğu ve travma sonrası büyüme kavramları ile anlamlı bir ilişkisi olduğu yapılan çalışmanın sonucunda elde edilen bulgulardandır. Araştırmanın bulguları, travma sonrası yaşanan psikolojik süreçlerin daha iyi anlaşılmasına ve bu süreçleri etkileyen faktörlerin belirlenmesine katkıda bulunmaktadır. Ayrıca çalışmanın bulguları, travma sonrası dönemde bireylere yönelik psikososyal müdahalelerin geliştirilmesi için de önemli bilgiler sunmaktadır. ANAHTAR KELİMELER: Deprem, Psikolojik Sağlamlık, Sosyal Destek, Travma, Travma Sonrası Büyüme (TSB), Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB)