Sulama projelerinin arazi kullanım değişimine ve çevreye olan etkilerinin izlenmesi: Kayseri-Felahiye-Kayapınar projesi örneği

Arazi canlıların temel yaşam alanı ve canlıların varlıklarını sürdürebilmesi için en önemli kaynaktır. İnsanların ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik gelişen teknolojilere bağlı olarak artan bir biçimde araziye çeşitli yapılar ve tesisler inşa edilmektedir. Sürdürülebilir kullanmaya yönelik olarak kaynaklarda meydana gelen değişimlerin ve araziye yapılan yatırımların çevreye olan etkilerinin analizi gerekmektedir. Geniş alanlara yönelik olarak arazi değişimlerinin ve yatırımların izlenmesinde ve değerlendirilmesinde günümüz gelişmiş teknolojileri olan uzaktan algılama, coğrafi bilgi sistemleri vb. karar destek sistemlerinden faydalanılmaktadır. Bu çalışmada, sulama projelerinin arazi kullanım değişimine ve çevreye olan etkileri Kayseri-Felahiye-Kayapınar sulama projesi ve projenin uygulandığı Felahiye deresi havzası Uzaktan Algılama tekniğiyle farklı zamanlara ilişkin elde edilen uydu görüntüleri ve Coğrafi Bilgi Sitemleri (CBS) ile incelenmiştir. Bu kapsamda, bölgeye ilişkin Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) kullanılarak akarsu ağları belirlenmiş ve bu ağlar yardımı ile havza bazlı çalışma alanı tespit edilmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu veri tabanında bulunan nüfus ve tarım verileri ile İlçe Tapu Müdürlüğünden elde edilen veriler ile sınıflandırma sonuçları ilişkilendirilerek sulama projesinin, sulanabilir tarımsal alana yönelik yatırım hedeflerine ve çevresel etkileri incelenmiştir. Projenin hayata geçmesiyle, çalışma alanı kapsamında yapılaşma ve yolların kapladığı alanın oranı 2005 yılında %3.65 iken 2018 yılında ise artış göstererek %9.35 olmuştur. Sulu tarım imkanına sahip arazilerin oranı 2005 yılında %3.34 iken 2013 yılında faaliyete geçen projeyle birlikte 2018 yılında %7.71 olarak gerçekleşmiştir. Bu verilerle birlikte sulama projesi planlama raporunda belirtilen sulanabilir tarım arazisi hedefine ulaştığı anlaşılmıştır. Ancak projenin İlçe bazında demografik ve ekonomik hareketlilik anlamında ve taşınmaz satışları üzerinde fazla bir değişikliğe yol açmadığı anlaşılmıştır.