Sürdürülebilir turizm-sürdürülebilir peyzaj ilişkisinin araştırılması: İstanbul-Polonezköy örneği

Bu çalışmada, Polonezköy'de var olan turizm faaliyetlerini saptamak ve turizme kaynak oluşturan doğal ve kültürel peyzaj özelliklerini ortaya koymak, turizm ve peyzajın sürdürebilirliğinin sağlanması amacıyla planlama ve yönetime ilişkin hedefler belirlemek ve mekânsal önerilerde bulunmak amaçlanmıştır. İstanbul metropolü içerisinde doğal ve kültürel özellikleri ile ilgi çeken Polonezköy, turizm faaliyetleri ile ön plana çıkmaktadır. 1842 yılında kurulan Polonezköy, 1994 yılında Tabiat Parkı, 1995 yılında Doğal Sit Alanı olarak ilân edilmiştir. Polonezköy'de farklı nitelikte yeşil alanlar, tabiat parkı, tarihi yapılar ve birçok aktiviteye olanak sağlayan turizm tesisleri bulunmaktadır. Yerel kimliğin yansıması olan kültürel etkinlikler, geleneksel olarak düzenlenmektedir. Turizm aktivitelerinin geçmişten beri artarak devam etmesi, Polonezköy'de sürdürülebilirlik açısından peyzajların sorgulanmasını gerekli kılmaktadır. Sürdürülebilir turizm ve sürdürülebilir peyzaj ilişkisinin araştırıldığı bu çalışmanın yöntemi; literatür araştırması, alana ilişkin veri toplama, peyzaj analizleri, sonuç ve öneriler olmak üzere 4 aşamadan oluşmaktadır. Literatür araştırması, çalışmanın yapısal çerçevesinin ve kuramsal temellerin oluşturulmasına katkı sağlamıştır. Sosyo-kültürel verilerin analizi, nitel ve nicel araştırma yaklaşımlarının bir arada kullanıldığı karma bir araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Doğal ve kültürel peyzaj analizleri sayısal ortamda üretilmiştir. Çalışmanın sonucunda, UNEP tarafından 2005 yılında belirlenen sürdürülebilir turizmin 12 temel amacından yola çıkılarak, Polonezköy'de turizmin ve peyzajın sürdürülebilirliği açısından temel hedefler geliştirilmiştir. Sürdürülebilir peyzaj ve sürdürülebilir turizm bağlamında geliştirilen hedefler; fiziksel bütünlüğün sürdürülebilirliği, biyolojik çeşitliliğin, kaynak verimliliğinin ve çevresel temizliğin sürdürülebilirliği, kültürel zenginliğin sürdürülebilirliği, kırsal ekonomik sektörlerin ve istihdamın sürdürülebilirliği, yerel refahın, toplum refahının ve sosyal eşitliğin sürdürülebilirliği, turist memnuniyetinin sürdürülebilirliği ve yerel denetimin sürdürülebilirliğidir. Bu çalışma sonucunda elde edilen bilgilerin, sürdürülebilir turizm ve peyzaj planlama çalışmalarına; doğal ve kültürel peyzaj analizleri ile planlama ve yönetim hedeflerinin belirlenmesi konularında yararlı olması beklenmektedir.