Sürdürülebilir yeşil ekonominin Türkiye örneğinde incelenmesi

Dünya ekonomisi son dönemlerde 2008 krizi, Rusya-Ukrayna Savaşı, Covid-19 Salgını, Asya Pasifikteki stres, Ortadoğu'daki gerginlikler gibi bir dizi meydan okumalarla karşı karşıya kalmıştır. Yeşil Ekonomi ise doğa merkezli ve rekabetçi iktisadi kalkınma vaadiyle kulağa hoş gelen yapısal çözümler sunmaktadır. Yeşil Ekonomiye dair üç bilindik bakış açısından birincisi olan iyimser yeşil büyüme yanlısı görüş, Çevresel Kuznets Eğrisi eşliğinde dile getirilirken, Büyüme-Agnostik görüş ise bu iyimser görüşe bir eleştiri mahiyetinde değerlendirilebilir. İyimser yeşil büyüme yanlısı görüşte teknolojik ilerlemenin ve ekonomik kalkınmanın çevresel sorunları çözmenin anahtarı olduğu ifade edilir. Büyüme-Agnostik görüşe göre ise ekonomik büyümenin veya çevresel sürdürülebilirliğin tek başına yeterli olmadığı savıyla birlikte, asıl önemli olan sosyal refahın devamının sağlanmasıdır. Her bir bakış açısının kendi içinde tutarlı ya da ispata muhtaç yönlerinin olduğu söylenebilir. Bu bağlamda her iki görüş ışığında teorik olarak sosyal refah merkezli yeşil sürdürülebilir kalkınma planları geliştirmek ve bu planları hayata geçirmek zor bir seçenek olarak karşımıza çıkmaktadır. Fakat bu konuda kayda değer mesafe kat etmiş olan İskandinav ülkelerine bakıldığında çözümün imkânsız olmadığı aşikardır. Üçüncü bir görüş olan küçülme (degrowth) yaklaşımı ise iktisadi küçülme yanlısı bir düşünce akımını temsil eder. Bu çalışmanın üçüncü bölümünde, son dönemde popülaritesi artan Yeşil Ekonomik Modelin kuramsal yapısı literatür kapsamında incelendikten sonra Türkiye'ye ait veri seti ışığında ampirik bir çözümleme yapılmıştır. Bu bağlamda iyimser yeşil büyüme savunucularının çevresel Kuznets eğrisi hipotezini sınamak için ARDL modeli ve hata düzeltme yöntemi kullanılmıştır. Model, uzun dönemli çevresel kirlilik ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi ortaya koymuş ve Türkiye'nin ekonomik büyüme ile çevresel kirlilik eğrisinin 2015 itibarıyla dönüşüm noktasını geçtiğini göstermiştir. Modelin uzun dönem katsayıları, çevresel Kuznets eğrisi hipotezini destekler niteliktedir. Çevresel Kuznets Eğrisi tahmin sonuçlarına göre, 2015 yılından itibaren Türkiye Ekonomisi artık çevresel kirliliğin nispeten azaldığı bir döneme geçmiştir.