Takım sporlarına katılım sağlayan lise öğrencilerinin sportmenlik yönelimlerinin incelenmesi (Tunceli ili örneği)

Bu araştırmada Tunceli ilinde takım sporlarına katılım sağlayan lise öğrencilerinin sportmenlik yönelimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada Tunceli ilinde bulunan lise düzeyinde takım sporları müsabakalarına katılan 434 öğrenciye ulaşmak hedeflenmiş, ancak gönüllü olan 409 öğrenciye ulaşılmıştır. Araştırmada kişisel bilgi formu ile geçerliliği ve güvenirliliğinin kanıtlandığı "Çok Boyutlu Sportmenlik Yönelim Ölçeği" kullanılmış ve SPSS 21.0 programı kullanılarak analiz yapılmıştır. Katılımcıların verdiği cevaplara baktığımızda verilerin normal dağılım gösterdiği durumlar dikkate alınarak, iki değişken arasında "t-testi", ikiden fazla değişkenin bulunduğu durumlarda ise "ANOVA" testi uygulanmış ve yapılan hipotez testlerinde anlamlılık düzeyi 0,05 alınarak %95 güven aralığı kullanılmıştır. Ölçekten elde edilen sonuçlara göre sporda sorumluluklara bağlılık alt boyutu 21,05 skor ile en yüksek skora sahiptir. Sonrasında 19,60 skor ile kurallar ve yönetime saygı, 19,52 skor ile sosyal normlara uyum gelmektedir. Ölçekte en az skora sahip alt boyut ise 17,67 puan ile rakibe saygı alt boyutudur. Sınıf değişkenine göre; alt boyutların hiçbirinde anlamlı bir farklılık tespit edilememiştir. Cinsiyet değişkenine göre; sporda sorumluluklara bağlılık alt boyutunda kızlar lehine anlamlı bir farklılık söz konusu iken diğer alt boyutlarda anlamlı bir farklılık tespit edilememiştir. Gittiği okul türüne göre; tüm alt boyutlarda anlamlı bir farklılaşma bulunmuştur. Sosyal normlara uyum alt boyutunda; spor lisesi ve anadolu lisesi meslek lisesinden yüksek puan almıştır. Kurallar ve yönetime saygı alt boyutunda; güzel sanatlar lisesi ve anadolu lisesi meslek lisesinden yüksek puan almıştır. Sporda sorumluluklara bağlılık alt boyutunda; spor lisesi ve anadolu lisesi meslek lisesinden yüksek puan almıştır. Son olarak rakibe saygı alt boyutunda; anadolu lisesi meslek lisesinden yüksek puan almıştır. Katılım sağladığı takım sporuna göre; rakibe saygı alt boyutunda anlamlı bir farklılık bulunamazken diğer alt boyutlarda anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Sosyal normlara uyum alt boyutunda futbolu, basketbolu hentbol ve raftingi tercih edenler voleybolu tercih edenlerden yüksek puan almıştır. Kurallar ve yönetime saygı ile sporda sorumluluklara bağlılık alt boyutlarında; basketbolu tercih edenler voleybolu tercih edenlerden yüksek puan almıştır. Okul dışı lisanslı olma durumlarına göre; sosyal normlara uyum ve sporda sorumluluklara bağlılık alt boyutlarında lisanslı sporcular lehine anlamlı bir farklılık söz konusu iken diğer alt boyutlarda anlamlı bir farklılığa rastlanılmamıştır. Okul başarı durumu ve ailenin ekonomik durumu değişkenlerine göre; alt boyutların hiçbirinde anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. İstatistiksel sonuçları dikkate aldığımızda bazı önerilerde bulunacak olursak: Tunceli ilinden seçilen araştırma gurubu daha geniş bir alana yayılarak çalışma geliştirilebilir. Sadece takım sporları yapan öğrencilere değil bireysel spor yapan sporcu öğrencileri de ekleyerek araştırmanın kapsamı genişletilebilir. Küçükler, gençler ve yetişkinlere ayrı ayrı yaş ve gelişimsel özellikleri dikkate alınarak sportmenlik ile ilgili eğitimler sağlanabilir. Rakip takım ile dostluk müsabakaları düzenlenerek birbirlerine saygı duyacağı ortamlar yaratılabilir. Antrenörler, yöneticiler, alanında yetkin sporcular gibi rol model olan bireylerin davranışları iyi örnek olabilir.