Tarihi yapılarda enerji verimliliği: Tahtani Cami üzerine senaryo tabanlı değerlendirme

Teknolojinin ilerlemesiyle gelişen ve değişen dünyada enerjiye olan ihtiyaç giderek artmaktadır. Enerjinin kullanımındaki artış, beraberinde birtakım problemler getirmiştir. Bunlardan bazıları enerji kaynaklarının tükenmesi ve çevresel olumsuz etkilerinin (küresel ısınma, sera gazı emisyonları vs.) ortaya çıkmasıdır. Enerji kaynaklarının kontrolsüz kullanımı birçok araştırmacının ilgisini çeken bir konu olmuştur. Enerji tüketimini kontrol altına almak ve verimliliğini sağlamak için çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Toplam enerji tüketiminin %40'ı yapı sektörü tarafından kullanılmaktadır. Bu sektörde yapılacak iyileştirmelerin toplam enerji tüketiminin düşürülmesinde önemli katkı sağlayacaktır. Yapı grupları içerisindeki tarihi yapılar, kültürümüzün önemli bir parçasıdır. Bu yapıların enerji performansını iyileştirmek hem enerji tasarrufu sağlamak hem de yapının sürdürülebilirliğini sağlamak açısından önemlidir. Bu çalışmada, Gaziantep'teki Tarihi Tahtani Caminin mevcut enerji kullanımı detaylı bir şekilde analiz edilmiş ve enerji tasarrufu sağlayıp, yapının sürdürülebilirliğini arttıracak çözümler ortaya koymak hedeflenmiştir. Bu tez çalışmasında, Tarihi Tahtani caminin mevcut durum (ID-0) enerji modeli oluşturulmuş, enerji tüketimine etki eden yapı malzemeleri, yalıtım durumu, aydınlatma ve ısıtma-soğutma sistemleri gibi faktörler incelenmiştir. Sonrasında, bina enerji simülasyon modeli kullanılarak enerji verimliliğini arttıracak senaryolar oluşturulmuştur. Bu senaryolarda, mevcut duruma göre değişiklikler yapılmıştır. Yapılan analizler sonucu, önerilen senaryo ID-7 olarak seçilmiştir. Önerilen senaryoda (ID-7) ısıtmada klima sistemi yerine yerden ısıtma, çatıya yalıtım için 10 cm'lik taş yünü döşenmesi ve floresan ampul yerine sensörlü LED aydınlatma kullanımı önerilmiştir. Seçilen senaryo ile Tahtani Caminin enerji verimliliğinin %31.87 oranında artabileceği gösterilmiştir. Buna göre yıllık 37,366 kWh/yıl enerji tasarrufu sağlanarak 11,020.97 kg CO2, 78.46 kg NOx, 328.82 kg SOx-eş emisyonların düşürülebileceği tespit edilmiştir. Ayrıca önerilecek uygulamaların tarihi dokuya zarar vermeyecek uygulamalar olması için test aşamasında hassas davranılmıştır. Bu çalışma, HBIM ve DesignBuilder kullanılarak, tarihi yapıların enerji verimliliğinin hesaplanmasında örneklik teşkil etmektedir. Enerji optimizasyonu ve tarihi yapıların sürdürülebilirliğinin sağlanması hususlarını birleştirerek bütüncül bir yaklaşım sunan bu çalışma hem bilimsel hem pratik katkılar sunmaktadır.