Tarihi yapılarda görülen zemin problemleri: Arapgir cafer paşa camii örneği

Yığma yapılar bir çerçeve sisteme sahip olmayan ve ana taşıyıcı elemanı duvarlar olan yapılardır. Bu yapılarda, her birim kendine düşen yükü sonraki elemana aktarır ve yükün dolaylı yoldan zemine iletilmesini sağlar. Tarihi yığma yapılar, gevrek malzemelerden oluştuğu için, zeminde meydana gelen küçük bir oturma tüm sistemi etkiler. Tarihi yapıların zeminden kaynaklanan problemlerinin çoğu oturma kaynaklı olmaktadır. Oturmaların başlıca nedenleri; taşıyıcı sistemde yapılan değişiklikler, zeminde meydana gelen ayrışmalar ve kaymalar, yapı çevresinde yapılan kazı çalışmaları, temel kazıklarının çürümesi, deprem, yer altı su seviyesinin değişmesi, trafik ve diğer insan faktörleri olarak sıralanabilir. Çeşitli sebeplerle zemin problemlerine maruz kalan tarihi yapıların, aslını bozmadan, gelecek nesillere aktarılmasını sağlamak önem arz etmektedir. Bunu sağlayabilmek için iyileştirme ve güçlendirme yöntemleri kullanılabilir. Teknolojik gelişmeler sayesinde zeminlerin elverişli hale getirilmesi için yeni yöntemler geliştirilmektedir. Bu çalışma sırasında Malatya ilinin Arapgir ilçesinde bulunan tarihi Cafer Paşa Cami'nin zemin problemleri yüzünden deformasyonlara maruz kaldığı tespit edilmiştir. Yapı üzerindeki gerilmeleri ve şekil değiştirmeleri saptamak için cami LUSAS sonlu elemanlar programı ile modellenmiş ve doğrusal analizleri yapılmıştır. Çalışma sonunda analiz sonuçları değerlendirilmiş ve caminin ve çevresinin güçlendirilmesi için yapılması gereken önerilerden bahsedilmiştir.