A hybrid approach for supplier selection: A case study for petroleum market

Giderek daha çok rekabetçi ve hızla değişen iş ortamında, tedarikçi değerlendirme süreci ve tedarikçi seçim kararı şirketlerin hayatta kalabilmek için karşılaştığı önemli sorunlardan bazıları olarak düşünülür. Bu tez karar verme sürecini etkileyen niteliksel ve niceliksel faktörleri içeren tedarikçi seçim problemini çözmek için melez bir yaklaşım sunar. Şirketler, en iyi tedarikçiye karar vererek karlılığını arttırabilir ve rekabet avantajı sağlayabilir. Ancak, birden çok tedarikçi, çoklu çelişen kriterler ve kesin olmayan parametrelerin olması durumunda bu karar karmaşık hale gelir. Bu tezde, tedarikçi seçim problemi üzerine literatür taraması gerçekleştirildi. Bulanık Küme Teorisi, AHS, TOPSIS ve Amaç Programlamadan türemiş melez bir yaklaşım tedarikçi seçim problemini çözmek için sunulmuştur. Değerlendirme kriterleri uzmanlar tarafından belirlenmiştir ve problemin hedefleri tanımlanmıştır. Tedarikçi seçim kriterleri uzmanların görüşünün belirsizliği ve muğlaklığı nedeniyle Bulanık AHP yöntemi kullanılarak ağırlıklandırılmıştır. Alternatif tedarikçiler, Bulanık TOPSIS yöntemi ile değerlendirilir ve sıralanır. Problem karar verme sürecine farklı bir bakış açısı sunmak için Amaç Programlama yaklaşımına dayanarak modellenir ve LINDO ile çözülür. Sonuçların karşılaştırılmasından sonra en uygun tedarikçi, firmanın gereksinimlerini karşılamak için alternatifler arasından önerilen melez yaklaşım kullanarak karar verici tarafından seçilir. Son olarak, Türkiye petrol piyasasında tedarikçi seçimi hayati önem taşıdığı için önerilen yapı bir vaka çalışması ile gösterilmiştir. Türkiye'de bir benzin istasyonuna en uygun akaryakıt dağıtım şirketini seçmek için beş tane ana kriter ve yirmi iki tane alt kriter kullanılır. Önerilen metodoloji, 5 yıllık ortaklık sözleşmesi için uygulanır. Önerilen yaklaşımın tedarikçi seçim kararları için çok uygun bir karar verme aracı olduğunu sonuçlar göstermektedir.