Tehlike altındaki endemik Tripleurospermum conoclinium ve T. hygrophilum (Asteraceae) türlerinin mikroçoğaltımı ve korunması

Bu tez çalışmasında, nesli tehlike altında olan endemik Tripleurospermum conoclinium (Boiss. & Bal.) Hayek ve Tripleurospermum hygrophilum (Bornm.) Bornm. türlerinin mikroçoğaltım ile ex situ koruması yapılmıştır. Mikroçoğaltımı yapılan bitkilerin stabilite testleri akım sitometri, kromozom sayımı, ve stoma analizi ile yapılmıştır. Tripleurospermum conoclinium ve T. hygrophilum'un mikroçoğaltımında in vitro ortamda çimlendirilen akenlerden elde edilen fideler eksplant kaynağı olarak kullanılmıştır. Sürgün çoğaltımında, 6-benzylaminopurine (6-BA, 0,25, 0,5 ve 1 mg L−1), kinetin (KIN, 0,25, 0,5 ve 1 mg L−1), 6-(y,ydimethylallylamino)-purine (2iP, 0,25, 0,5 ve 1 mg L−1)'nin indol-3-bütirik asit (IBA, 0,1 mg L−1) ve naftalin asetik asit (NAA, 0,1 mg L−1) ile kombinasyonunu içeren MS kullanılmıştır. Tripleurospermum conoclinium için eksplant başına en yüksek sürgün sayısı 0,25 mg L−1 6-BA + 0,1 mg L−1 NAA içeren MS ortamındaki bitkilerden elde edilmiştir. Tripleurospermum hygrophilum için en yüksek sürgün sayısı 0,25 mg mg L−1 6-BA + 0,1 mg L−1 IBA içeren MS ortamındaki bitkilerden elde edilmiştir. Köklendirme için indol-3-bütirik asit (IBA; 0,25, 0,5 ve 1 mg L−1) ve naftalen asetik asit (NAA; 0,25, 0,5 ve 1 mg L−1) içeren MS ortamı kullanılmıştır. Tripleurospermum conoclinium için eksplant başına en yüksek kök sayısı 1 mg L−1 NAA içeren MS ortamındaki bitkilerden elde edilmiştir. Tripleurospermum hygrophilum için en yüksek kök sayısı 0,25 mg NAA içeren MS ortamındaki bitkilerden elde edilmiştir. Mikroçoğaltımı yapılan bitkilerin nuklear DNA'sı, bu bitkilerin doğal popülasyonlarındaki nuklear DNA miktarları ile kıyaslandığında herhangi bir değişiklik görülmemiştir. In vitro ortamda çoğaltılan T. conoclinium ve T. hyhrophilum'un kromozom sayısının 2n = 2x = 18 olduğu tespit edilmiştir. Kromozom sayısının doğal ortamdaki bitkilerdeki kromozom sayısı ile benzer olduğu bulunmuştur. Aklimatizasyonu yapılan bitkilerin stoma uzunluğunun doğal ortamda büyüyen bitkilerin stoma uzunluğu ile aynı olduğu gözlenmiştir. Ex vitro koşullara aktarılan T. conoclinium'un hayatta kalma oranı %95, T. hygrophilum'un hayatta kalma oranı %98 olarak belirlenmiştir. Dış ortama aktarılan bitkiler ikinci yılında çiçeklenip aken oluşturmuştur. Elde edilen bu veriler koruma biyolojisine katkı sağlamıştır.