Teknoloji yoğunluğuna göre ihracatın belirleyicileri: E-7 ve G-7 ülkeleri üzerine panel veri analizleri

Dünyadaki küreselleşme eğiliminin artması ülkeler arası rekabetin de şiddetlenmesine yol açmaktadır. Bu çerçevede ülkelerin uluslararası düzeyde rekabet edebilmesi için bir takım önlemler alması ve bu önlemlere yönelik politikalar uygulaması zorunlu hale gelmektedir. Öncelikli olarak, bir ülkenin diğer ülkeler ile rekabet edebilmesi için iktisadi performansının sürdürülebilir olması oldukça önemlidir. Sürdürülebilir iktisadi performansın sağlanmasında ise en önemli faktörlerden bir tanesi teknoloji yoğun ihracattır. Teknoloji yoğun ürün ihracatında belirleyici faktörlerin tespit edilmesinin ülkelerin uluslararası rekabet edebilirliği açısından önem arz ettiği açıktır. Bu bağlamda, bu tez gelişmekte olan yedi ekonomiyi ifade eden E-7 ülkeleri ile gelişmiş 7 ekonomiyi ifade eden G-7 ülkelerindeki teknoloji yoğun ürün ihracatının belirleyicilerini ve söz konusu belirleyicilerin birbirleri ile ilişkisini tespit etme amacı taşımaktadır. Çalışmada, teknoloji yoğun ürün ihracatının belirleyicilerinin tespiti için panel regresyon yöntemi ve ilgili belirleyiciler arasındaki ilişkilerin tespiti için panel nedensellik analizleri kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre, düşük teknolojili mallarda her iki ülke grubunda da döviz kuru önemli bir etkiye sahip iken, söz konusu etkinin yönü negatiftir. Orta teknolojili mallar ihracatında patent başvuruları ve AR-GE harcamalarının etkisi iki ülke grubunda da pozitif iken, bu etkinin G-7 ülkelerinde daha yüksek olduğu söylenebilir. Birinci derece okullaşma oranının orta teknolojili mallar ihracatına etkisi E-7 ülkelerinde anlamsız, G-7 ülkelerinde anlamlı ve pozitiftir. Yüksek teknolojili mal ihracatında ise patent başvuruları ve AR-GE harcamalarının etkisi her iki grupta da pozitif iken, söz konusu etkinin ihracata katkısı E-7 ülkelerinde daha yüksektir. Çalışmadan elde edilen bulgular çerçevesinde, E-7 ülkelerinin G-7 ülkelerini iktisadi açıdan yakalama potansiyelinin devam ettiği ortaya koyulmuştur. Bununla birlikte, söz konusu potansiyelin fiili olarak gerçekleşmesi için E-7 ülkelerinde, eğitimde kaliteyi arttırmaya ve AR-GE yatırımlarını desteklemeye yönelik politikaların yürürlüğe konulması gereklidir. Ayrıca, yüksek teknolojili üretime katkı sağlayacak yabancı yatırımların çekilmesi ve üretim yapısının yüksek teknolojili üretime dönüşümünü destekleyecek teşvik, sübvansiyon gibi uygulamaların da gerçekleştirilmesi önemlidir.