Tekstil atıksularından toksik azo boyaların mikroreaktör jel ile giderimi

Boyalar gıda tekstil kozmetik deri ve ilaç sanayide geniş kullanıma sahiptir. Özellikle tekstil endüstrisinde boyama sırasında yüksek miktarda su kullanıldığı için çok büyük miktarda atıksu üretilmektedir. Bu endüstri kolunda Dünya çapında yıllık 280000 ton tekstil boyalarının alıcı ortama verildiği hesaplanmıştır. Tekstil endüstrisinde kullanılan boyarmadde kaynaklı renk ve organik maddelerin nehirlere veya karaya deşarj edildiklerinde sularda oksijen derişiminin düşmesine ve ortamın anaerobik olmasına neden olurlar ve doğal bir su ortamına deşarj edildikleri zaman ışığın suya girişini engelleyerek su geçirgenliğini ve ekolojik dengeyi bozarlar. Bu boyaların büyük bir kısmı kanserojenik ve toksik özelliğe sahiptir. Geleneksel yöntemler ile renk ve boyarmadde giderimi her zaman etkili ve çevreye dost uygulamalar değildir. Boyanın, tekstil atıksularından giderimi büyük zorluklar içermektedir. Mikroorganizmaların bu alanda atıksulardan renk gideriminde kullanımı alternatif, gelecek vaat eden uygulamalardan biridir. Özellikle İmmobilize hücre ile yapılan çalışmalar sürekli beslemeli sistem arıtımına izin verdiğinden dolayı giderek önem kazanmaktadır. Bu çalışmada, boyama işlemlerinde kullanılan azo boyaların (Reactive Red 3, Acid Orange 74, Reactive Yellow 42, Reactive Black 5, Reactive Blue 4) neden olduğu renk kirliliğinin sulardan giderimi çalışılmıştır. Bu amaçla, bir fungi olan Aspergillus niger, kesikli sistemle ve tekstil atıksuyunda ise mikroenkapsülasyon yöntemiyle immobilize edilerek sulardan renk gideriminde etkinliği araştırılmıştır. Denim boyama endüstrisinden elde edilen tekstil atık suyunda, Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOİ), Biyolojik Oksijen İhtiyacı (BOİ), Toplam Katı Madde (TKM), Toplam Çözünmüş Katı Madde (TDKM) Toplam organik karbon (TOK) gibi atıksu kalite parametrelerine de bakılıp, renk ve kirlilik giderimleri çalışılmıştır. Ayrıca farklı sukroz konsantrasyonları ve boya konsantrasyonları çalışılmıştır. Kesikli çalışmalarda, 24 saati geçen temas sürelerinde %90 üzerinde renk giderimi sağlanmıştır. Özellikle mikrojel kolonda immobilize Aspergillus niger hücre ile yapılan tekstil atıksuyunda KOİ %77,5 renk de %99,8 oranında giderilmiştir.