Teraslama çalışmaları için gerçekleştirilen ölçümlerde insansız hava araçlarının (İHA) kullanım olanakları

Ülkemiz ormanları genellikle eğimli arazilerde bulunduğu için ağaçlandırma ve yapay gençleştirme çalışmalarında teras yapımı gerekli olabilmektedir. Teraslar yüzeysel akışı yavaşlatarak toprak ve su kaybını azaltmakta, dolayısıyla bitki gelişimini desteklemektedir. Teraslama yapılmış arazilerde yetişen fidanların yaşama yüzdesi ve büyüme hızı teraslama yapılmamış arazilerdekine göre daha fazladır. Ancak ağaçlandırma ve gençleştirme çalışmalarında tam başarının sağlanabilmesi için arazi hazırlığının ve teras tesisinin tekniğine uygun ve hassas bir şekilde yapılması gerekmektedir. Geleneksel teras ölçüm yöntemleri, özellikle geniş ve ulaşımı zor alanlarda zaman/işgücü kaybına ve ölçüm hatalarına yol açabilir. Bu durum, teraslama projelerinde daha hızlı, hassas ve ekonomik veri toplama yöntemlerine olan ihtiyacı artırmıştır. Son yıllarda giderek gelişen insansız hava araçları (İHA) teknolojisi; yüksek çözünürlüklü konumsal veri üretimi, düşük maliyet ve pratik haritalama gibi avantajlarıyla ormancılık çalışmalarında önemli bir araç haline gelmiştir. Bu tez çalışmasında da İHA teknolojisinin, teras ölçümleri ve teras haritalarının üretiminde etkili şekilde kullanılıp kullanılamayacağı araştırılmıştır. Bu amaçla, Şenyuva Orman İşletme Şefliği'nin (OİŞ) iki farklı bölmesindeki teras sahalarında uçuş gerçekleştirilmiş ve ortofoto haritalar üretilmiştir. Bu haritalar üzerinden çeşitli teras parametreleri manuel (ekrandan sayısallaştırma) ve otomatik (görüntü sınıflandırma) olarak ölçülmüş ve Coğrafi Bilgi Sistemleri'nde (CBS) terasların vektör tabanlı haritaları yapılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, 159 ve 135 numaralı bölmelerdeki birinci ve ikinci teras projesine ait genel saha büyüklüğü, toplam teras uzunluğu, sıralar arası ort. yatay mesafe ve teras yoğunlukları sırasıyla; 44,51 ha, 21,40 km, 7 m, 0,48 km/ha ve 22,83 ha, 12,19 km, 7 m, 0,53 km/ha'dır. 2026 yılı birim fiyat cetveline göre gerçekleştirilen zaman-maliyet analizi sonucunda söz konusu terasların ölçümünün İHA haritalama yöntemiyle bir günde tamamlanabildiği ve işin maliyetinin 38.919,39 TL olduğu görülmüştür. Aynı iş geleneksel yöntemle dört işçinin üç gün çalışmasını gerektirmekte ve 46.500,00 TL'ye malolmaktadır. Ancak, bu maliyetler toplam saha büyüklüğü, ölçülen teras uzunluğu ve coğrafi bölgeye göre değişim gösterebilir. Bulgular, 50 ha'dan daha büyük teras sahalarında İHA haritalama yönteminin daha ekonomik olduğunu göstermiştir. 50 ha'dan küçük sahalarda ise, işin erken bitirilme gerekliliği ve iş güvenliği riski yoksa, geleneksel yöntem (işçiyle yersel ölçüm) tercih edilebilir. Bu çalışmada ayrıca teras uzunluklarının CBS'de manuel sayısallaştırma yerine kontrollü görüntü sınıflandırma yöntemiyle otomatik olarak belirlenebileceği de gösterilmiştir. Bu olanak, İHA haritalama yönteminin hızını daha da arttıracaktır ve özellikle binlerce hektarlık çok geniş teras sahalarında tercih edilmelidir. Çalışmanın sonunda, teraslama amaçlı ölçümlerin ve teras haritalarının İHA teknolojisiyle pratik şekilde gerçekleştirilebileceği ve böylece ağaçlandırma ve yapay gençleştirme çalışmaları için yapılacak teras projelerinin daha ekonomik, hızlı ve etkili şekilde sonuçlandırılabileceği değerlendirilmiştir.