Understanding an abandoned village and assessing values in the context of conservation: Sazak, Karaburun

Türkiye'de çeşitli coğrafyalarda çeşitli sebeplerle terkedilmiş kırsal alanlar mevcuttur. Terkedilmiş alanların bir kısmı kendi kaderine terkedilirken; bir kısmı da yeni işlevlere / topluluklara ev sahipliği yapmaktadır. Günümüz Türkiye'sinde benimsenmiş politikalar nedeniyle, kırsalda yaşayan insanlar, ekonomik sebepler, sağlık ve eğitim imkanlarının yetersizliği dolayısıyla kente göç etmektedir. Bu durum, kırsal yaşam kimliğinin yok olmasına yol açmaktadır. Buna ek olarak, son yıllarda özellikle yoğunlaşan kentli aydının kırsal alanlara göç etmesi de bir başka dönüşüm unsurudur. Bu dönüşümlerin kontrolsüz olması alanlarının soylulaştırılması ve kimliğini kaybetmesiyle sonuçlanmaktadır. Karaburun yarımadası da içinde terkedilmiş alanlar olan bir kırsal yerleşimdir. Mübadele ile başlayan boşalma süreci, ekonomik zorluklar, yarımada coğrafyasının yarattığı fiziki zorluklar, afetler gibi sebeplerle devam etmiştir. Yerleşik nüfusu 2000li yılların başına kadar gitgide azalan yarımadada, 1990lı yılların başından itibaren yazlık konut siteleri inşa edilmiştir. Son 10 yıldır ise gelişen ulaşım imkanları ile, Karaburun kentli insan göçü almaya başlamıştır. Bu dönüşümün kontrolsüz devam etmesi, Türkiye'deki başka yerleşimlerde görülen soylulaştırma ve kırsal kimliğin bütünüyle yitirilmesiyle sonuçlanma tehlikesi taşımaktadır. Sazak, Karaburun yarımadasında, Rumlar tarafından terkedilen bir köydür. Sazak, terkedildiği tarihten bu yana görmezden gelinmiş, korunmamış, kendi kaderine terkedilmiştir. Ancak, 2019 yılında "kentsel sit alanı" olarak tescillendikten sonra ciddi bir turizm talebiyle karşı karşıya olan köy, kimliğini kaybetme tehlikesi taşımaktadır. Bu bağlamda, bu tez çalışmasında, korumaya yönelik olarak Sazak köyünün anlaşılması ve değerlerinin tartışılması hedeflenmiştir. Sazak köyünün kimliğini ve mekânsal ruhunu kaybetmeden korunabilmesi için değer tartışması yapılmış; köyün ileride yapılacak koruma çalışmalarına temel oluşturması ve bu koruma faaliyetlerinde dikkate alınması gereken özellikleri Sazak'ın değerleri üzerinden tartışılarak yerin önemi belirlenmeye çalışılmıştır.