İş talepleri ve kaynakları (JD-R) modeline ilişkin bir test: Zorluk ve engel taleplerinin entegrasyonu

JD-R modeliyle ilgili son araştırmalar, bazı iş taleplerinin, tükenmişlik ve adanmışlıkla ilişkilerinin, ilk başlarda ortaya atılan temel önermelerdeki biçimde (yönde) olmadığına ve bu iş taleplerinin "zorluk iş talepleri (ZİT)" ile "engel iş talepleri (EİT)" olarak sınıflandırılması gerektiğine işaret etmektedir. Modelin geliştirilmesi için açılan bu yoldan hareketle, bu tez çalışması, iki ZİT (iş yükü ve bilgi işleme), iki EİT (rol belirsizliği ve duygusal talepler), iki kişisel kaynak (iyimserlik ve öz yeterlilik) ve iki iş kaynağı (özerklik ve sosyal destek) ile tükenmişlik ve adanmışlık arasındaki ilişkileri incelemeyi amaçlamıştır. 415 katılımcıdan oluşan bir örneklemden toplanan veriler üzerinde yapısal eşitlik modellemesi de dâhil olmak üzere çeşitli istatistiksel analizler yapılmış, EİT ve ZİT'in tükenmişlik ve adanmışlık ile olan ilişkilerinde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. EİT'nin, adanmışlığı azaltıp tükenmişliği arttırdığı, ZİT'in ise tükenmişliği arttırdığı, ancak adanmışlık üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı bulunmuştur. Gerek kişisel gerek iş kaynaklarının adanmışlık ile olumlu, tükenmişlik ile olumsuz ilişkisi tespit edilmiştir. Kaynakların, ayrıca ZİT ile tükenmişlik arasındaki ilişkide düzenleyici değişken olduğu ortaya çıkmıştır.