Yeşil çay atıklarından teanin ve kateşinin su ve subkritik su ile ekstraksiyonu

Çay (Camellia Sinensis) hoş tat ve aroması ile Türkiye'de ve dünyada yaygın olarak tüketilen bir içecektir. Yeşil çay, teanin (%0.1-2 kuru ağırlık) gibi çayın umami tadından sorumlu olan bir aminoasit ve antioksidan aktiviteden sorumlu olan kateşinleri (%30-42 kuru ağırlık), fenolik maddeleri içerir. Bu nedenle hiçbir ticari değeri olmayan çay üretim atıkları kateşin ve teanin kaynağı olarak potansiyel ticari uygulamalarda gıda, kimya ve kozmetik endüstrisinde kullanılabilirler. Bu tezde, yeşil çay üretim atıklarından teanin ve kateşinlerin su ekstraksiyon verimleri ekstraksiyon sıcaklık (30-90°C) ve süresi (5-30 dk) dikkate alınarak belirlenmiştir. Yeşil çay atıklarından teanin ve kateşinlerin geri kazanımları için subkritik su ekstraksiyon sisteminin kullanılma potansiyeli değerlendirilmiştir. Subkritik su ekstraksiyon verimleri ekstraksiyon sıcaklık (50-110°C), süre (5-60 dk) ve akış hızı etkileri (2 ml/dk ve 4 ml/dk) belirlenmiştir. Ekstraktların teanin ve kateşin miktarları HPLC-PDA ile belirlenmiştir. Teanin (4.21±0.12 mg/g kuru ağırlık) ve toplam kateşinin (74.82±0.48 mg/g kuru ağırlık, %76 EGCG) maksimum ekstraksiyon verimleri geleneksel su ekstraksiyon yöntemi ile sırasıyla 90°C, 30 dakika ve 80°C, 15 dakikada olarak belirlenmiştir. Subkritik su ekstraksiyonu kullanılarak teanin, toplam kateşin ve EGCG, 90°C de 60 dakikada 2 ml/dk akış hızı ile (teanin) ve 110°C de 45 dakikada 4 ml/dk akış hızı ile daha yüksek verimlerde elde edilebilir (%4, %3 ve %12). Teanin ve kateşinler için sıcaklık, süre, akış hızı ve bozunma/epimerizasyon reaksiyonlarının ekstraksiyon verimi, geri kazanımı ve oranı üzerindeki etkisini belirlemek için subkritik su ekstraksiyon eğrileri oluşturuldu. Sürdürülebilir bir teknoloji kullanılarak yeşil çay atığından teanin ve kateşinlerin geri kazanımı gıda endüstrisinde çeşitli uygulamalar için ürün geliştirme fırsatları sunmaktadır.