Thymus leucotrıchus Hal. (Lamiaceae)'ın mikroçoğaltımı, rozmarinik asit ve uçucu yağ içeriğinin araştırılması

Bu çalışmanın amacı, in vitro yetiştirilen Thymus leucotrichus Hal. ın farklı derişimlerde bitki büyüme düzenleyicileri, fenilalanin, tirozin ve N-asetilsistein ve sukroz uygulamaları ile büyüme/gelişme, rosmarinik asit ve uçucu yağ içeriğine etkisini incelemektir. Bu amaca uygun olarak, başlangıçta tohumlar, 4 farklı besi ortamına ekilmiş ve en etkin besi ortamının MS ortamı (%56,66) olduğu saptanmıştır. Yapılan BBD çalışmalarında, en etkin sitokininler 1 mg/L kinetin ve 2 mg/L 2iP olarak belirlenirken, 0,5 mg/L IBA en etkili oksin olarak saptanmıştır. BBD gruplarında yetiştirilen fidelerdeki en yüksek rozmarinik asit içeriği 16,18 mg/g kuru ağırlık değeri ile 0,1mg/L NAA içeren uygulama grubunda gözlenmiştir. BBD uygulamalarının sonucunda en yüksek timol içeriği 0,1 mg/L IAA denemesinde % 69,26 ile, en yüksek karvakrol içeriği ise 0,1 mg/L TDZ grubunda % 12,53 değerle gözlenmiştir. Doğal fidelerin aksine, BBD uygulaması ile timokinon varlığı saptanmamıştır. Bu değerli kimyasal madde, 2 mg /L NAA uygulamasında % 26,9'a kadar yükselmiştir. Çalışmanın ikinci basamağında ise, belirlenen kontrol ortamına ayrı ayrı 10, 50, 100 mg/L derişimlerinde fenil alanin, tirozin ve N-asetilsistein ilave edilmiş ve büyüme/gelişme, rozmarinik asit ve uçucu yağ içeriğine etkileri gözlenmiştir. En yüksek sürgün uzunluğu 40,13 mm değeri ile 10 mg/L fenilalanin uygulamasında gözlenirken, 10 mg/L NAC denemesinin yaş (212 mg) ve kuru (25,3 mg) ağırlık parametrelerinde en etkilisi olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, bu deneyler arasından, rozmarinik asit üretiminde en etkili uygulama 10 mg/L NAC (16,28 mg/g kuru ağırlık) olmuştur. Sukroz denemesinde ise büyümeyi en çok teşvik eden derişim %3 olurken, rozmarinik asit üretimini en çok arttıran uygulama 19,10 mg/g kuru ağırlık değeri ile %4 derişim grubu olmuştur.