Tiroid hormon fazlalık veya eksikliklerinin trombosit aktivasyonu ve agregasyonu üzerine etkisi

Tiroid hastalıklarının seyri sırasında hemostatik sistemde çeşitli değişikliklerin olduğu bilinmektedir. Bunlar kendini subklinik laboratuar bulgulardan klinik açıdan önemli olabilecek bozukluklara kadar değişen geniş bir yelpazede göstermekte hatta önemli tromboembolik olaylar veya kanamalar izlenebilmektedir. Genel olarak hipotiroidili hastalarda kanamaya yatkınlık, hipertiroidili hastalarda ise tromboembolik olay sıklığında artış olduğu bilinmektedir. Tiroid hastalıklarında izlenen bu tür koagülopatilerin oluşumundan tiroid hormonlarının eksiklik veya fazlalıklarının trombositlerin, koagülasyon faktörlerinin üretim, sentez ve fonksiyonları ile kan akışkanlığının değişmesi gibi çeşitli parametreler üzerinde oluşturduğu direkt yada indirekt etkiler sorumlu tutulmaktadır. Tiroid hastalıklarında hemostatik sistemde izlenen değişikliklerin patogenezinde trombositlerin yerini belirlemeye yönelik yapılan çalışmaların sayısı sınırlıdır. Trombositlerin fonksiyonlarının değerlendirildiği çalışmalarda ise çelişkili sonuçlar izlenmektedir. Bu çalışma yaşları 26 ile 61 (ortanca 44) arasında değişen 18 hipertiroidi (8 Graves ve 7 multinodüler guatr, 3 toksik adenom) ve 7 hipotiroidi tanısı almış hastalar üzerinde yapıldı. Yaş ve cinsiyet uyumlu 10 sağlıklı birey kontrol grubu olarak kullanıldı. Hipertiroidili hastalara tanı konduktan sonra 300-600mg/gün dozda propiltioürasil (PTU), hipotiroidili hastalara 25 g/gün dozda L-Tiroksin PO ile başlandı. Hastalar ötiroid oluncaya kadar hastanın klinik ve laboratuvar sonuçlarına göre doz titrasyonu ile doz ayarlaması yapıldı. Hastalardan tedavi öncesi ve tedavi ile ötiroid hale geldikten sonra kan örnekleri alındı. Trombositlerin agonistlere karşı agregasyon yanıtlarının değerlendirilmesinde tam kan yöntemiyle çalışan impedans agregometresi kullanıldı. Aktive trombositlerin saptanması amacıyla insan trombosit CD-62 (p-selektin) antijenine karşı geliştirilmiş olan anti CD62 FITC direk olarak bağlı mouse monoklonal antikor kullanıldı. Trombosit başına düşen ortalama CD62 molekül miktarının indirekt göstergesi olarak ortalama kanal numarası (mean channel number) kullanıldı. Yaptığımız bu çalışmada agregasyon testlerinde hipertiroidili, hipotiroidili hastalar ve sağlıklı kontrol grubu arasında agregasyon yanıtları açısından fark bulunamazken, hastalar ötiroid duruma geldikten sonra yapılan agregasyon testlerinde de anlamlı değişiklik saptanmamıştır. Benzer şekilde trombosit p-selektin (CD62) molekül yüzdesi ve CD62 yoğunluğu (ortalama kanal numarası) açısından da anlamlı bir fark saptanamazken, hipertiroidili hastalarda serbest T3 düzeyi ile trombosit yüzeyinde eksprese olan p-selektin yoğunluğu arasında pozitif korelasyon saptanmıştır (p<0,05). Bu durum hipertiroidi ve hipotiroidili hastalarda hemostatik sistemde izlenen tromboemboli yada kanamaya yatkınlık gibi durumlardan trombositlerin ön planda sorumlu olmadıklarını düşündürmektedir. Tiroid hastalıklarında izlenen hemostatik sistem değişikliklerinden daha çok tiroid hormonlarının eksiklik veya fazlalıklarının koagülasyon – fibrinolitik sistem ve/veya endotel üzerinde yaptığı direkt yada indirekt etkiler sorumlu olabilir.