A risk-averse approach for setting transit line frequencies

Toplu taşıma sistemlerinde hat sefer sıklıkları belirlenirken geleneksel yaklaşım toplam araç içi yolculuk ve durakta bekleme sürelerinin en aza indirilmesidir. Ancak uygulamada gerek yolculuk süreleri gerekse talepler için yaklaşık tahmini değerler kullanılmaktadır. Bu verilere dayanılarak belirlenen hat sefer sıklıkları, özellikle trafik sıkışıklığının değişkenlik göstermesi ile yolcuların zaman zaman aşırı sürelerde yolculuk etmelerine neden olmaktadır. Bu çalışmamızda, eniyi hat sefer sıklıkları belirsiz ağ koşullarından doğan stokastik yolculuk süreleri ve talepleri dikkate alınarak belirlenmiştir. Risk ölçütü olarak koşullu riske maruz değer (CVaR) kullanılmıştır. Temel olarak CVaR, yolculuk süre ve taleplerine bağlı rassal çıktıların olası büyük değerler almasını kontrol etmek amacıyla kullanılmaktadır. Rassal parametreler sonlu sayıda senaryolar ile temsil edilmiş ve riske duyarlı bir matematiksel model kurulmuştur. İki seviyeli olan bu modelde, ulaşım yönetiminin amacı bütün sistemin güvenilirliğini arttırmak iken yolcuların amacı beklenen yolculuk sürelerini en aza indirmektir. Çalışmada matematiksel programlama yaklaşımlarını genetik algoritma ile beraber kullanan bir çözüm yöntemi önerilmiştir. Modelleme yaklaşımının geçerliliği yürütülen sayısal çalışma ile gösterilmiştir.