Osmanlı kent dokusunun dönüşümü: İstanbul Süleymaniye ve Zeyrek mahalleleri örneği 1839–2015

Şehirler sürekli bir dönüşüm içinde olan karmaşık ve çok katmanlı varlıklardır. Tarihi şehirler veya merkezlerin kent dokuları kültürel, etnik, sosyal, siyasal ve ekonomik yapılarındaki değişimler doğrultusunda dönüşür. Yangınlar, depremler, savaşlar ve kent yapılandırma politikaları ve vb. kentin fiziksel yapısını doğrudan etkileyen eşit derecede önemli faktörlerdir. Bu araştırmada, Osmanlı şehrinin kentsel morfolojisi Istanbul tarihi yarımadasındaki dönüşümlerin izleri üzerinden analiz edilecektir. 'İslam' kenti veya 'Osmanlı' kenti gibi önceki teorik kavramları ait konseptler de Osmanlı şehir yapısını anlamak ve onun karakteristik kentsel öğelerini tanımlamak için ele alınacaktır. Bu tez, tarihi yarımadanın mevcut kentsel dokusunu yeniden düzenlemek için 'modernleşme' doğrultusunda ilk resmi denemenin gerçekleştiği Tanzimat döneminden başlayarak son on yılda yaşanan dönüşümleri analizini kapsamaktadır. Bir çalışma alanı olarak, bu araştırma özellikle Süleymaniye ve Zeyrek konut mahalleleri üzerinde odaklanacaktır. Günümüzde, her iki mahallenin kent dokusunda bir dağılma ve çözünme süreci yaşanmaktadır. Haritalar, gravürler, fotoğraflar ve vb materyaller bu süreci araştırmak ve anlamak üzere kullanılacak. Bu araştırma Süleymaniye ve Zeyrek mahalleleri kentsel dokularında gerçekleşen sürekli dönüşümü örneklerle açıklamayı aynı zamanda bu değişikliklerin ardındaki nedenleri farklı kaynakların kritik karşılaştırması ile göstermeyi amaçlamaktadır.