Semantic argument classification and semantic categorization and semantic categorization of Turkish existential sentences using support vector learning

ÖZETTÜRKÇE VAROLUŞSAL CÜMLELERİNDESTEK VEKTÖR MAKİNELERİ KULLANILARAKANLAMBİLİMSEL ARGÜMAN SINIFLANDIRILMASI VEANLAMBİLİMSEL GRUPLANMASIAylin KocaBilgisayar Mühendisliği, Yüksek LisansTez Yöneticisi: Prof. Dr. Varol AkmanEylül 2004Bütün doğal diller üç çeşit cümleden oluşur: fiil cümleleri (ör. ?Ben kitabı okudum.?),isim cümleleri (ör. ?Kitap masanın üzerinde.?), ve varoluşsal cümleler (ör. ?Masanınüzerinde kitap var.?). Bu cümle çeşitlerinin sözdizimsel ve anlambilimsel tanımalarıbilişimsel dilbilim için çok önemli olduğu halde, bununla ilgili yapılmış belli başlı birçalışma bulunmamaktadır. Bu tez, varolan sözkonusu açığı kısmen de olsa kapatmakamacıyla, Türkçe varoluşsal cümlelerin anlambilimsel tanınması ve sınıflamasıüzerinedir. Türkçe varoluşsal cümleler, asgari olarak var ve yok işlevsel sözcükleriyleıralanır. Bu işlevsel sözcüklerin, varlık bildiren en temel anlamlarının dışında, başkaanlamları da mevcuttur. Bunları, örneğin, sahiplik veya hâl/durum bildirenler olaraksınıflamak mümkündür. Sistemimiz öncelikle, destek vektör makineleri yardımıyla,varoluşsal cümlelerin yüklem ve diğer öğeleri arasındaki ilişkileri tanımlamak içinkelimeleri baz alan sığ anlambilimsel ayrıştırmasını yapmaktadır. Bunu takiben decümlelerin anlambilimsel gruplamasını gerçekleştirmektedir. İlk işlem için aldığımızdoğruluk, ve ikinci işlem için aldığımız duyarlık/geri çağırma sonuçları oldukça umutvericidir. Bu çalışmamızın bir katkısı da ODTÜ-Sabancı Türkçe Ağaç YapılıDerlemi'nin bir kısmının anlambilimsel bilgi ile etiketlendirilmesi olmuştur.Anahtar sözcükler: sığ anlambilimsel ayrıştırma, anlambilimsel rol etiketlendirilmesi,anlambilimsel roller, destek vektör makineleri, Türkçe varoluşsal cümleler, Türkçe ağaçyapılı derlem.iv