Paradigms and dynamic change in the Turkish party system

Bu çalışma, Türk parti sisteminin açıklanamaz olduğu ya da belli bir motif sergilemediği, veya sosyo-kültürel bir bölünmenin süregelen bir göstergesi olduğu gibi yaygın iddiaların aksine, Türk parti sisteminin ulusal seçim arenasında tarihsel işleyişinin hem dinamik değişkenlik gösterdiğini, hem de değişik dönemlerde seçim mücadelerinin sonuçlarını aydınlatan önemli motifler sergilediğini ileri sürmektedir. Bu motifler, benim siyasi paradigma olarak adlandırdığım, bağımlı tarihsel koşullarda rekabet boyutlarının ve özdeşleşme alanlarının dikkatlice gözlemlenmesi ile ortaya konulablir. Seçim sisteminin, siyasi partilerin ve seçmenlerin seçim sırasındaki davranışları, en iyi, bu paradigmatik motifler ile bu motiflerin kayma noktaları gözlemlenerek anlaşılabilir. Bu durumda, dinamik değişkenlik, birleşerek ve etkileşerek siyasi paradigmada ? başka bir deyişle, partilerin sistem olarak tarif edildiği klasik tanımların anahtar unsuru olan bağımlı ?etkileşim sistemleri?nde ? önemli kaymaları meydana getiren, parti sistemleri ile bağımsız tesirlerin ? kurumlar, aktörler, yapılar - etkileşimini yansıtmayı amaçlamaktadır.Ulusal seçim kampanyaları söylemleri, varolan sosyal ve siyasi araştırmalar ve genel seçimler için ulusal ve vilayetler düzeyindeki seçim verilerinin incelenmesi sonucu, Türkiye örneğinde, belirgin bir paradigmatic motifin işlediği dört dönem saptanabilir. 1950'den 1965'e kadar süren birinci dönemde, yapısal ve kurumsal etkenler çok partili siyaseti öyle biçimlendirmişlerdir ki, seçmen mobilizasyonu içn kullanılan öncelikli yöntemler çeşitli patron-yanaşma bağları ve varolan yerel sosyal yapıların istismarı olmuştur. 1965'den 1977'ye kadar olan dönemde, partiler, geniş kent gecekondu topluluklarında sendikların büyüyen gücü ve seçmenlere menfaat dağıtılmasını öngören parti politikası aracılığı ile oy toplarken, hem kendilerini, hem de parti rekabeti sistemi içerisindeki rakiplerini tanımlayacak ideolojik imaj oluşturmadan yararlanmışlardır. Üç yıllık askeri yönetimden sonra, 1983'te başlayan çok partili siyaset ile ona eşlik eden, ve ağırlıklı olarak ordu tarafından yönlendirilen paradigma, ılımlılık, merkezcilik ve ideolojiden sakınmayı vurgulamış ve parti seçimi, siyasi seçkinler, politikalarını duyurmak için hızla gelişen medya teknolojisinden yararlanırken, belli başlı politika seçimlerine ve partilerin insanlara hizmet etme söylemlerine indirgenmiştir. Son paradigmaya ön ayak olan, din-yönelimli Refah Partisi'nin 1994 ve 1995'teki başarısı, temel olarak, düzen karşıtı bir partinin varolan sıradan seçmen mobilizasyonu stratejilerinden, özellikle de, ulusal seçimlerde parti için ?seçim bankası?na dönüşen belediye düzeyinde etkili yönetim sağlamak yönteminden yararlanmasının bir sonucudur. Bu paradigma, yerel yönetimin önemine, seçmen davranışında güçlü bölgesel eğilimlere, ile temel olarak dinci-laik ekseni doğrultusunda şekillenen ve ikincil olarak Türk ulusalcı'ya karşı Kürt ulusalcı-çoğulcu karşıt uçlarıyla çevrelenen ve kampanya söyleminde önemi gittikçe artan, kimlik-bazlı unsurlara şahit olmuştur.