Sustainable supplier selection problem with integrated QFD–ANP approach in Turkish textile and clothing industry

Son yıllarda üretim endüstrisi çevresel ve sosyal sürdürülebilirlik konuları üzerine yoğunlaşmakta ve bu durum günümüzün oldukça sanayileşmiş dünyası için çok önemli bir pozitif gelişmedir. Hükümet yönetmelikleri, tüketicilerin çevresel ve toplumsal konulara karşı her geçen gün artan farkındalıkları ve üreticilerden beklentileri şirketleri şirket içi ve dışı uygulamalarında çevresel ve sosyal sürdürülebilirlik konularında aktif rol almaları gerekliliğini doğuruyor. Şirketler yalnızca şirket içi uygulamalarından değil; aynı zamanda tedarikçilerin operasyonların da sorumludurlar. Bu hususta, tedarikçi değerlendirmesi ve seçimi; rekabet avantajı ve tedarik kalitesiyle doğrudan ilişkisi ve nihayetinde firmanın operasyonlarını etkilemesi nedeniyle özellikle imalat şirketleri için kritik bir öneme sahiptir. Tekstil ve hazır giyim endüstrisi çevreye ve topluma verdiği zararlar ve kötü etkiler sebebiyle ağır eleştirilere maruz kalmaktadır. Bu nedenle çevresel ve sosyal sorumluluk konuları tekstil ve hazır giyim sektörünün en güncel konusudur. Tekstil ve hazır giyim üretim endüstrisi çevreyi en çok kirleten ikinci sektördür, aynı zamanda emek yoğun bir yapıya sahiptir; ucuz işçiliğin en yaygın olduğu meslek kollarından birisidir. Bu sebeple bu sektörün çevreye, çalışanlarına ve paydaşlarına yönelik çevresel ve sosyal rolü son derece önemlidir. Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de en önemli sektörlerden birisi olan moda sektörü, Türkiye'nin ikinci büyük ekonomik sektörüdür ve yüksek yıllık ihracat oranlarıyla ekonomiye katkısı çok fazladır. Bu çalışma, Türkiye'de çevreye duyarlı ve sosyal konularda bilinçli tedarikçi arayan tekstil ve hazır giyim firmaları için genel bir model yaratmayı amaçlamaktadır. Tedarikçi seçimi probleminde geleneksel kriterlerle birlikte çevresel ve sosyal kriterler de birlikte kullanılmadır. Çalışmanın amacı doğrultusunda, en etkin ve uygun kriterleri elde etmek için kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. En uygun sürdürülebilir tedarikçiyi seçmek için Kalite Fonksiyon Göçerimi (KFG) ve Analitik Ağ Süreci (AAS) yöntemlerini içeren entegre bir model önerilmektedir. Önerilen model uygulanabilirliğini test etmek için model Türkiye'de faaliyet gösteren bir tekstil firmasında test edilmiştir. Türkiye'nin moda endüstrisi için önerilen modelin, moda şirketlerinin tedarikçi seçim süreçlerinin verimliliğini artırmalarında yardımcı olması amaçlanmaktadır.