End of life vehicles management in Turkey

Tüm ürün ve servislerin belirli bir yaşam döngüsü vardır. Bu yaşam döngüsü ürünün piyasaya sürülmesiyle başlar ve piyasadan çekilmesiyle sona erer. Kullanım süresinden sonra ürünler müşterilerinden toplanarak uygun şekilde değerlendirilmelidir. Ömrünü tamamlamış araçlar, atık olarak düşünülen ve bertaraf edilmesi gereken araçlardır. Eğer bu araçlar zamanında ve etkili bir şekilde geri dönüştürülemezse birçok kaynak boşa harcanacak ve çevre kirletilmiş olacaktır. Bu tehlikenin farkında olan ülkeler yaptığı kanunlarla üreticileri ömrünü tamamlamış araçları toplamaya ve düzenli bir biçimde değerlendirmeye zorlamaktadırlar.Türkiye'deki Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkındaki Yönetmelik üreticiyi aracı üreten veya ticari amaçla ithal eden gerçek ve tüzel kişi olarak tanımlar ve üreticiyi ömrünü tamamlamış araçları son müşterilerinden toplamaya zorunlu kılar. Herhangi bir bedel talep etmeden ömrünü tamamlamış araç teslim yerleri açmak ve ömrünü tamamlamış araçları toplama ve işleme merkezlerine taşımak üretici sorumluluğunda olduğundan bu işlemler uygun maliyetli bir biçimde yapılmalıdır.Bu çalışmada Türkiye'deki ömrünü tamamlamış araç yönetmeliği göz önüne alınarak ömrünü tamamlamış araçların geri kazanım maliyetini en küçükleyen bir model oluşturulmuştur. Bu model, hangi tesislerin açılması gerektiğine ve bir tesisteki parça ve maddelerin, tersine lojistik ağında bir sonraki adımdaki tesislerden hangisine gönderilmesi gerektiğine karar vermektedir. Çalışmada ayrıca Türkiye'nin mevcut ömrünü tamamlamış tersine lojistik ağı incelenmiş, tesisler arası parça ve madde akışının maliyetini en aza indiren tesis atamaları ve bunların maliyetleri belirlenmiştir. Bu maliyetler belirlenirken yeniden kullanım ve geri dönüşüm oranları değiştirilerek bu parametrelerin tersine lojistik faaliyetinin maliyetini ne ölçüde değiştirdiği de belirlenmiştir.