Türkiye'deki yahudilerin diaspora kimliği

Bu çalışma, Türkiye'de güçlü bir şekilde "azınlık" kimliğini benimseyen Yahudilerin aynı zamanda bir diaspora kimliğini de harekete geçirip geçirmediklerini; eğer geçirdilerse, Türkiye'deki Yahudilerin diaspora kimliklerinin nasıl oluştuğunu ve bunun önceki azınlık kimlikleriyle nasıl bir ilişki kurduğunu incelemektedir. Bu soruyu cevaplayabilmek için şu temel noktaların ele alınması gerekmektedir: Türkiye'deki Yahudiler nereyi anavatan olarak görmektedir? Türkiye'deki Yahudiler kültürlerini hangi mekanizmalarla sürdürmektedirler? Türkiye'deki Yahudiler Türkiye'yi bir anavatan olarak mı görmekte, yoksa yalnızca vatandaşlık, ikamet ve günlük yaşam üzerinden hukuken bağlı oldukları bir ülke olarak mı değerlendirmektedirler? Bu soruyu incelemek amacıyla İzmir ve İstanbul'daki Yahudi toplumu arasında katılımcı gözlem, toplumun üyeleriyle mülakatlar ve Yahudi gazetesi Şalom ve bağımsız çevrimiçi platform Avlaremoz üzerine içerik analizi gerçekleştirdik. Türkiye'deki Yahudiler, özellikle genç kuşaklar arasında, giderek artan ölçüde bir diaspora kimliğine sahiptir ve bu kimliği harekete geçirmek için çeşitli modern araçlardan yararlanmaktadırlar. Bunun bir tezahürü Türk–Yahudi melez kimliğinin ortaya çıkması, dünya Yahudi diasporasıyla artan bağlantılar, İsrail ve diğer ülkelere göçler ve ulusötesi bir millet olma bilincidir. Yahudiler, İsrail'in kuruluşundan bu yana var olma hakkını desteklemiş olmakla birlikte, İsrail'le güçlü bir özdeşleşme göstermemekte ve Siyonist ideolojiyi büyük ölçüde desteklememektedirler. Daha ziyade İsrail'i sosyal ve kültürel açıdan bir anavatan olarak görme eğilimindedirler. Türkiye'deki Yahudilerin azınlık kimliklerini vurgulamalarının sebebi, Türkiye'nin otokton bir halkı olduklarını ileri sürmek ve Türkiye'yi de anavatanlarından biri olarak görmeleridir. Özellikle Cumhuriyet döneminde Yahudilerin yaşadığı siyasi ve ekonomik zorluklar, onların Türkiye devletini ve ülkesini tarihsel, kültürel ve sosyal açıdan (cemaatlerinin köklü olarak yerleştiği bir mekân olarak) bir anavatan olarak görmelerini engellememektedir. Anahtar kelimeler: Anavatan, Diaspora, Kimlik, Türkiye'deki Yahudiler, Yahudiler