Türkiye ekonomisi imalat ve hizmet sektörlerine iki faktörlü dinamik öğrenme eğrisi modeli uygulaması

"Araştırarak" öğrenme, bir işletmenin kendi Ar-Ge birimi, firmalar, üniversiteler gibi bilgi kaynaklarıyla kurduğu ağ sistemi sayesinde ulaştığı yeni bilgi ve becerilerle yüksek katma değer yaratan yeni ürünler ortaya koyması sonucunda elde edilen deneyim sürecidir. Kuşkusuz "araştırarak" öğrenmeye katkı sağlayan en önemli faktör, sektörlere yapılan Ar-Ge yatırımlarıdır. Literatürdeki çalışmalarda Ar-Ge harcamalarının maliyet azaltıcı etkisinin sadece doğrusal öğrenme eğrisi modelinde uygulama alanı bulduğu gözlenmiştir. Dolayısıyla, söz konusu çalışmalarda sadece ele alınan zaman aralığının ortalamasını gösteren tek bir "araştırarak" öğrenme oranı elde edilmiştir. Dinamik öğrenme eğrisi modelini kullanan çalışmalarda ise Ar-Ge harcamalarına bağımsız değişken olarak yer veren çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışmada Ar-Ge harcamalarının maliyet azaltıcı etkisini ölçmek amacıyla iki faktörlü dinamik öğrenme eğrisi modeli kullanılmıştır. Böylece imalat sanayi ve hizmet alt sektörlerine ilişkin "yaparak" öğrenme oranlarının yanı sıra, "araştırarak" öğrenme oranların da zaman seyri elde edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, imalat ve hizmet alt sektörlerinin çoğunluğundaki iki faktörlü dinamik öğrenme eğrileri grafiğinde, eğrilerin simetrik bir şekilde birbirlerinin etkilerini azaltarak zıt yönde hareket ettikleri görülmüştür. Sonuçta, literatürde sıklıkla savunulan, tek faktörlü dinamik modeldeki "yaparak" öğrenme oranlarının sapmalı olduğu görüşü desteklenmiş ve iki faktörlü dinamik öğrenme modelinde "yaparak" öğrenmenin etkisini kaybettiği dönemde "araştırarak" öğrenmenin etkisini artırdığı tespit edilmiştir.