Fuzzy multi-criteria decision making in solid waste collection system in Turkey

Her canlı türü enerji üretmek için besine ihtiyaç duyar ve yan mamul olarak çöp üretir dolayısıyla besin zincirinin bir halkasıdır. Ancak çok büyük miktarlarda çöp üretilen endüstriyel çevrelerde sartlar degismektedir. Bugün birçok özel ve kamu endüstri kurulusu çevre koruma, çöp toplama ve geri kazanma sorumlulugu gibi birçok yönetim düzenlemesiyle karsı karsıyadır [6]. Bu çalısmada Türkiye'de mevcut olan atık yönetimi mevzuatı ve süreci, bu sürecin dünyadaki örnekleri ve Türkiye'nin bu konuda dünyadaki konumu incelenmistir. Depolama sahalarının kıtlıgı ve gittikçe artan nüfusun buna baglı olarak süratle artan çöp üretimi göz önünde bulunduruldugunda geri kazanım ve geri dönüsüm gibi süreçlerin önemi açıkça ortaya çıkmaktadır. Bu çalısmada, bu süreçlerin bir asaması olan çöp toplama sistemlerinin karsılastırılması ve seçimi hedeflenmistir. Bunun yapılabilmesi için mevcut ve benimsenmesi öngörülen toplama sistemleri hakkında çesitli özel sirketlerden ve belediye, çevre ve orman bakanlıgı gibi kamu kuruluslarından veri toplanarak, bu veriler ısıgında bugün uygulanması en uygun çöp toplama sistemi seçilmistir. Bu çalısma için Türkiye'nin en kalabalık dolayısıyla en çok çöp üreten sehri olan stanbul sehri çalısma bölgesi olarak seçilmistir. Bu çalısma, hangi toplama sisteminin en etkin sistem oldugunu belirlemeyi amaçlamıstır. Birçok etkene baglı olarak degiskenlik gösteren veriler kesinlik tasımadıgı için bulanık kabul edilmistir. Bu nedenle en etkin toplama sisteminin seçimi, bulanık çok amaçlı karar verme tekniklerinden biri olan bulanık hedef programlama teknigiyle ve bulanık çok ölçütlü karar verme tekniklerinden biri olan fuzzy/bulanık TOPSIS teknigiyle yapılmıstır. Bu iki uygulama en etkin çöp toplama sisteminin belirlenmesini sagladıgı gibi, iki farklı karar alma tekniginin karsılastırılmasına da olanak saglamıstır. Anahtar sözcükler: Çok amaçlı karar verme, çok ölçütlü karar verme, Hedef Programlama, TOPSIS, Çöp Toplama