Türkiye'de kayıt dışı ekonominin seyri: Elektrik tüketimi yaklaşımı

Kayıt dışı ekonomi; devletten gizlenen, kamu otoritelerinin denetimi dışında kalarak kayıt altına alınamayan veya alınamamış olan her türlü ekonomik faaliyet olarak ifade edilebilmektedir. İçerisinde yasalarla yasaklanmış olan ekonomik faaliyetlerin yanı sıra yasalarla yasaklanmamasına rağmen bilinçli şekilde kayıtlara geçirilmeyen veya belgelendirilmeyen ekonomik faaliyetler de yer almaktadır. Kayıt dışı ekonomiyle ilgili ilk çalışmalar; 1940'lı yıllara kadar dayanmakla birlikte 1960'lı yıllara gelindiğinde fark edilmeye başlanmış, 1970'li yıllarda araştırmacıların ilgisini çekmiş ve 1980'li yılların başlarına gelindiğinde ise uluslararası alanda tartışılmaya başlanmış bir konu haline dönüşerek literatürdeki yerini almıştır. 1990'lı yıllardan itibaren Türkiye ekonomisinin gündemine yerleşerek büyüklüğü, nedenleri, sonuçları ve işleyişi bakımından yoğun araştırmaların konusu olmuştur. Günümüze gelindiğinde kayıt dışı ekonomi olgusu ise; küresel bir nitelik kazanarak dünya üzerinde tüm ülke ekonomilerinin karşı karşıya kaldığı, ilgilendiği ve çözüm yolları bulmaya çalıştığı küresel bir sorun şekline dönüşmüştür. Bu bağlamda kayıt dışı ekonomi, yalnızca az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için değil bunun yanı sıra gelişmiş olan ülkeler içinde farklı boyutlarda ortaya çıkabilen sorunlar oluşturmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'deki kayıt dışı ekonominin seyri elektrik tüketimi/üretimi yaklaşımı kullanılarak incelenmiştir. Çalışmada, elde edilen sonuçlar neticesinde kayıt dışı ekonominin boyutunun belirlenmesinin yerine bir önceki yıla göre kayıt dışı ekonomide meydana gelen artışların ve azalışların belirlenmesinin gerçeğe daha uygun olacağı bu durumda da, çıkan sonuçların pozitif değerler olabileceği gibi negatif değerler de olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda elektrik tüketimi/üretimi yaklaşımının tek başına ekonomik faaliyetlere ilişkin yeterli gösterge sayılamayacağı sonucuna da ulaşılmıştır.