Türkiye'de kentleşme ve çevre sorunları alanında hazırlanmış kayıtlı lisansüstü tezlerin bibliyometrik incelemesi

Kentleşme ve çevre sorunları, dünyanın her yerinde olduğu gibi Türkiye'nin de en önemli sorunları arasında yer almaktadır. Bu sorunlar arasında hava, su ve toprak kirliliği, küresel ısınma, flora ve fauna'nın tahribi, ekolojik dengenin bozulması, katı atıklar, nüfus artışı, göçler ve dikey mimari yer almaktadır. Ekolojik dengenin ve doğal hayatın korunması, rüzgâr, güneş gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılması, kentsel ve endüstriyel atıkların geri dönüşümü, doğa dostu üretim biçimleri ve ürünleri, kentsel alanlarda yeşil çevrenin nitelik ve niceliğinin arttırılması, kentleşme ve çevre sorunlarına getirilecek güçlü çözümlerdir. Ayrıca bu konulara Türkiye'de analitik yaklaşımlarla çözüm önerileri getirecek özgün çalışmalara ihtiyaç vardır. Bu kapsamda bilim politikalarının en önemli başvuru kaynaklarından birisi olan bibliyometrik çalışmalar ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmalarda belirli bir alanda belirli bir dönemde ve belirli bir bölgede kişiler ya da kurumlar tarafından üretilmiş yayınlar analiz edilmektedir. Ayrıca, yayınlar arasındaki ilişkinin ortaya çıkarılması, bu çalışmaların bir diğer amacıdır. Yükseköğretim Kurulu Tez Merkezinde bulunan ve 1978-2018 yılları arasında (40 yıl) kentleşme ve çevre sorunları başlığı altında yapılan yüksek lisans ve doktora tezlerini çeşitli parametreler doğrultusunda bibliyometrik analiz tekniği kullanılarak incelemek bu tez çalışmasının temel amacıdır. Bu doğrultuda Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi web sayfasında tarama bölümüne kentleşme ve çevre sorunları anahtar sözcükleri yazılarak lisansüstü tezlerin ayrıntılı olarak analizi yapılmıştır. Çalışmada kullanılan bibliyometrik parametreler arasında; tezin türü, yöntemi, yazıldığı dili, sayfa sayısı, erişilebilirlik durumu, yazıldığı yılı, yayımlandığı üniversite, yayımlandığı enstitü, yayımlandığı anabilim dalı, danışman unvanı, danışmanı ve yapıldığı il yer almaktadır. Tez çalışmasında 2018 yılı sonu itibarıyla Türkiye'de çevre sorunları başlığı altında 214 lisansüstü tez yazıldığı belirlenmiştir. Bu tezlerin 36 tanesi doktora tezi, 178 tanesi yüksek lisans tezidir. Kentleşme başlığı altında ise 276 lisansüstü tez yazılmıştır. Yazılan bu tezlerin 63 tanesi doktora tezi, 213 tanesi ise yüksek lisans tezidir. Sonuç olarak teknolojinin gelişmesi ve internetin yaygınlaşmasıyla birlikte bilimsel bilgiler formal veya informal veri havuzlarında toplanmaktadır. Türkiye'de de Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi, bilime katkı sağlamak, bilimsel araştırma ve faaliyetleri desteklemek amacıyla lisansüstü tezlerin bulunduğu veri havuzunu elektronik ortamda erişime açmıştır. Son dönemlerde bu veri havuzu çok sayıda göstergenin dikkate alındığı bibliyometrik analize dayalı bilimsel çalışmalarda kullanılmaktadır. Bu bağlamda ileriki yıllarda çalışma konuları olan kentleşme ve çevre sorunları haricinde çevre, çevre politikası, yerel yönetimler gibi başlıklarda daha fazla sayıda parametre kullanılarak bibliyometrik çalışmalar gerçekleştirilebilir. Bilim Kodu: 114514 Anahtar Kelimeler: Kentleşme, Çevre Sorunları, Bibliyometrik İnceleme, Lisansüstü Tez Sayfa Adedi: 77 Danışman: Doktor Öğretim Üyesi Bülent ESKİN