Türkiye'de organ ticaretinin toplumsal tarihinin ulusal basında yayımlanan haberler üzerinden incelenmesi

20. yüzyılın ortalarına kadar organ yetmezliğine bağlı hastalıklar dermansız hastalıklar arasındayken, 1954'ten bu yana modern tıp ve sağlık teknolojisi alanındaki gelişmeler sayesinde henüz milenyuma girmeden bu hastalıkların tedavi edilebilir olduğu anlaşılmıştır. Ne var ki, bu hastalıkların etkili tedavi yöntemi canlıdan veya kadavradan organ bağışı ile temin edilen sağlıklı organların deneyimli cerrahlarca hastaya nakledilmesiyle mümkündür. Bu bağlamda insan bedeninde tek olan organlar kadavradan temin edilirken, böbrek, karaciğer yetmezlikleri ise canlıdan organ bağışları ile tedarik edilen organlarla tedavi edilebilmektedir. Ne var ki, her kronoik böbrek ve karaciğer yetmezliği hastası kendisine organ bağışlamaya hazır bir akrabaya, dosta sahip değildir. Canlıdan organ bağışının bilgilendirilmiş rızaya dayalı olması, bağışlanan organın yaşamsal değeri sağlık alanındaki devrimsel bir gelişmeyi kültürel ve sosyolojik bir meselenin odağına yerleştirmiştir. İnsanın hayatta kalma serüveninde kan nakli ile tecrübe ettiği kan alış-verişi ile sağalma deneyimi, organ nakli sahasındaki başarıların, canlıdan ve kadavradan organ bağışlarındaki yetersizliklerin bir sonucu olarak hastalıktan mustarip, ölümün eşiğinde hayatı deneyimleyen hastayı donör satın almaya sevk etti. Bu araştırmada Türkiye'de kan alış-verişi ile prototipi görülen bir sosyal olgu olarak organ ticaretinin toplumsal tarihi ulusal basında 1954-2024 arasında çıkan organ ticareti konulu haberler üzerinden etüt edilecektir. Bu vesileyle organ ticaretinin sosyal bir olgu olarak Türkiye topraklarında illegal bir faaliyet olarak nasıl ortaya çıktığı, nasıl geliştiği ve güncel durumu ortaya konulacaktır. Böylece organ nakli cerrahisi alanındaki gelişmelerin, illegal bir insan eylemi olarak yaşamak ve ölmek arasında nerede durduğu, sosyal ve kültürel boyutları ile etüt edilecektir.