Türkiye'de seçilmiş makroekonomik değişkenlerin bireysel emeklilik sisteminin büyüklüğü üzerindeki kısa ve uzun dönem etkileri

Bireysel emeklilik sistemi; kişilerin iş hayatları boyunca yaptıkları küçük tasarrufları, uzun vadeli yatırımlara yönlendirerek emekli olduklarında yaşam standartlarını koruyabilecekleri ek gelir elde etmelerine yol açan özel emeklilik sistemidir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de seçili makroekonomik faktörlerin Bireysel Emeklilik Sistemi (BES)'nin büyüklüğü üzerindeki olası kısa ve uzun dönem etkilerini ekonometrik olarak belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda işsizlik, enflasyon, faiz, bütçe gelirleri, ekonomik büyüme, ve farklı tanımlardaki tasarrufların BES katkı payı ve BES katılımcı sayısı ile temsil edilen BES büyüklüğü üzerindeki kısa ve uzun dönem etkileri ARDL yaklaşımı altında analiz edilmiştir. Ekonometrik analiz neticesinde, BES katılımcı sayısı ve BES katkı payı ile özel tasarruflar arasında ters yönlü bir ilişki mevcuttur. BES katkı payı ve BES katılımcı sayısı ile kamu tasarrufu ve dış tasarruf arasında ise doğru yönlü bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca yapılan Toda- Yamamoto nedensellik testi neticesinde; ekonomik büyüme ve bütçe gelirlerinden BES katkı payına, BES katkı payından ise kur ve faiz oranlarına doğru tek yönlü bir nedensel ilişki tespit edilmiştir. BES katkı payı ile enflasyon arasında ise karşılıklı nedensel ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan ekonomik büyüme, işsizlik oranı ve bütçe gelirlerinden BES katılımcı sayısına, BES katılımcı sayısından ise faiz oranlarına doğru tek yönlü Granger anlamda nedensel ilişki söz konusudur. Anahtar Kelimeler: Bireysel Emeklilik Sistemi, ARDL Modeli, Toda-Yamamoto