Türkiye Selçuklu devletinin beyliklerle münasabetleri üzerine bir inceleme

Türkiye Selçuklu Devleti fiilen Moğol yönetimi altına girdiği dönemde uc bölgelerde Selçuklulara bağlı olarak varlıklarını devam ettiren beylikler kendi hâkimiyet alanlarında zamanla bağımsızlıklarını ilan etmişlerdir. Bununla beraber Türkiye Selçuklu Devleti ile siyasî, iktisadî, sosyal ve kültürel alanda iletişim ve etkileşimleri devam etmiştir. Selçuklu Devleti Moğol hakimiyeti altına girmesinin ardından beylikler, sürekli olarak isyan girişimimde bulunmuşlardır. Buna bir örnek olarak Karamanoğulları'nın sahte şehzade olan Siyavuş'u Konya tahtına oturtarak yönetimi ele geçirme girişimini gösterebiliriz. Bunun gibi birçok olay bu dönemde kendisini göstermiştir. Tabii bu olayların sadece Anadolu'yu Moğol baskısından kurtarmak için olduğunu söyleyemeyiz. Bu beylikler kendi hakimiyet alanlarını genişletmek ve devletleşmek amaçlarını da gütmekteydiler. Türkiye Selçuklu Devleti'nin yıkılış sürecinde ortaya çıkan Anadolu Beylikleri, pek çok konuda Selçuklu devlet geleneğini devam ettirmişlerdir. Örneğin Selçukluların Konya'yı önemli ticaret şehri haline getirmiş olmaları Karamanoğulları'nın ticari faaliyetlerine ve ekonomisine büyük katkı sağlamıştır. Türkiye Selçuklu Devleti'nde önemli bir gelir kaynağı olan şap üretimi ve ticaretini, Germiyanoğulları hâkimiyet alanlarında da yapılmıştır. Türkiye Selçuklu Devleti'nde dil kullanımı Arapça ve Farsça üzerinde yoğunlaşırken Beylikler döneminde Türkçeye gereken önem verilmiş, birçok eserin çevirisi ve telifi Türkçe olarak kaleme alınmıştır. Her beylik kendi hâkimiyeti altındaki bölgeler de yaşayan halkın refahını sağlamak amacıyla Türkiye Selçukluları uygulamalarına benzer icraatlarda bulunmuş, birçok cami, medrese, han, köprü inşa etmişlerdir. Hatta Türkiye Selçuklu Devleti'nden kalan ve hasar görüp yıpranan yıkılan yapıları da onarmışlardır. Örneğin, Kütahya'daki Balıklı Camii, Germiyanoğulları tarafından tamir edilmiş ancak bu onarım beyliğin kendi yapı tarzına uygun bir şekilde yapılmıştır.