Türkmen gazete dilinin söz varlığı: Edebiyat We Sungat Gazetesi örneği

Bu çalışmanın konusu Türkmenistan'da yayımlanan "Edebiýat we Sungat" gazetesinde kullanılan söz varlığıdır. Bu gazete, hem Sovyetler döneminde hem de bağımsızlık döneminde yayımlanması ve özellikle edebiyat ve sanat konulu haberlere yer vermesi dolayısıyla bu çalışmanın konusu olmuştur. Amaç, Türkmen Türkçesinin en eski ve en önemli gazetelerinden biri olan "Edebiýat we Sungat" gazetesinin söz varlığını belirlemek suretiyle yazılı basın dilinde kullanılan sözcükleri ve kullanım sıklıklarını ortaya koymaktır. Bu gazete özelinde en çok kullanılan sözcüklerin listesini ortaya koymak yoluyla basın dili hakkında genel bir fikir elde edilmesi amaçlanmıştır. Bununla birlikte gazetede kullanılan gazetenin söz varlığının Türkmenistan'da bağımsızlık sonrası hazırlanmış olan "Türkmen Diliniň Düşündirişli Sözlügi'ndeki" temsil durumu sorgulanmıştır. Veriler, gazetenin 2023 yılında yayımlanan bütün sayılarından toplanmıştır. İnternet gazetesinden elde edilen metinler Word dosyasına dönüştürülmüş, kopyalama ve yazım hatalarından kaynaklanan yanlışlıklar düzeltilmiş ve Türkçe yazım kurallarına uygun olmayan işaretlemeler/metin dışı simgeler çıkarılmıştır. Hazırlanan metinler önce tek bir dosyada birleştirilerek kapsamlı bir genel sözcük listesi oluşturulmuştur. Bu liste temel alınarak sözcüklerin kullanım sıklıkları hesaplanmış ve sözcük türleri belirlenmiştir; buna göre, kaç adet isim, kaç adet fiil ve kaç adet görevli sözcük olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, sözcük listesinde yer almayan sözcükler ile Rusça alıntılar, ikilemeler ve özel isimler için ayrı listeler hazırlanmıştır. Bunun yanı sıra, gazete metinleri edebiyat, siyaset ve kültür-magazin olmak üzere üç ana başlık altında ayrılmış ve her başlık için ayrı kullanım sıklığı analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmayla gazetede kullanılıp güncel Türkmen Türkçesi sözlüğüne alınmamış sözcüklerin de tespit edilmiştir. Çalışmamız bu yönüyle sözlüğün yeni baskılarına katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimler: Türkmen Türkçesi, basın dili, söz varlığı, Edebiýat we Sungat gazetesi, sözcük sıklığı, sözlük tır.