Tuvalet eğitim yaşı, işeme pozisyonu ve tuvalet tipi tercihinin mesane disfonksiyonu gelişimine etkisinin değerlendirilmesi

Mesane disfonksiyonu, çocukluk çağında sık karşılaşılan işeme problemlerinden biridir. Fonksiyonel sebepler anatomik, nörolojik ve diğer sebeplere göre daha sık görülmektedir. Yapılan çalışmalarda genetik, somatik, psikososyal ve çevresel faktörler gibi birçok etkenin fonksiyonel işeme disfonksiyonu etyopatogenezinde rolü olduğu gösterilmiştir. Çalışmamızda tuvalet eğitim yaşı, işeme pozisyonu ve tuvalet tipi tercihinin mesane disfonksiyonu gelişimine etkisinin olup olmadığını araştırmayı amaçladık. Bu amaçla 5-18 yaş arası mesane disfonksiyonu tanılı 150 çocuk ile işeme eğitimini tamamlamış, alt üriner sistem semptomları olmayan, sağlıklı 300 çocuk çalışmaya dâhil edildi. Hasta grubunun verileri retrospektif olarak değerlendirildi. Anatomik veya nörolojik bir sorunu olanlar ile eksik verisi olanlar çalışmaya alınmadı. Çalışmaya dâhil edilen hasta grubunun yaş ortalaması 96,7 ± 30,5 ay olup kontrol grubu yaş ortalaması 110,7 ± 37,5 ay olarak hesaplandı. Kontrol grubunun cinsiyet dağılımı homojen iken (%51 kız, %49 erkek), hasta grubunun %64'ünü kızlar oluşturmaktaydı. Kız cinsiyet, ailede idrar kaçırma öyküsünün olması, idrar tutma/bekletme davranışı, tuvalet eğitim süresi, işeme pozisyonu ve tuvalet tipi tercihinin mesane disfonksiyonu gelişimini etkileyen bağımsız risk faktörleri olarak saptandı (p<0,05). Alaturka tuvalet kullananlarda, alafranga kullananlara göre mesane disfonksiyonu görülme olasılığı oranının kızlarda 3 kat, erkeklerde ise 3,7 kat arttığı saptandı (sırasıyla %95 GA:1,68-5,43 p<0,001; %95 GA:1,84-7,48, p<0,001). Kızlarda çömelerek işemenin mesane disfonksiyonu görülme olasılığını 3,2 kat arttırdığı saptandı (%95 GA:1,77-5,70, p<0,001). Erkeklerde ise ayakta işemenin mesane disfonksiyonu görülme olasılığını 4,9 kat arttırdığı saptandı (%95 GA:1,89-12,5, p=0,001). Kabızlık ve tuvalet eğitimine başlama yaşının mesane disfonksiyonu gelişimi üzerinde etkisi istatistiksel olarak anlamlı görülmedi. Bu çalışma, çocuklardaki işeme pozisyonu ve tuvalet tipi tercihinin mesane disfonksiyonu gelişimi üzerine etkisinin anlaşılması konusunda literatüre katkıda bulunmaktadır. Ebeveynlerin ve çocukların tuvalet eğitimi ve tercihleri hakkında bilgilendirilmesinin mesane disfonksiyonu gelişimini azaltacağı ve bu konu hakkında daha ileri çalışmalara ihtiyaç duyulduğu düşünülmektedir.