Un biti, tribolium castaneum (herbst) (coleoptera: tenebrionidae)'un bazı baklagil unları üzerindeki gelişiminin araştırılması

Tahıl ve tahıl ürünleri insanların beslenmesinde önemli bir yere sahiptir, ancak glüten hassasiyeti olan bireylerde çölyak hastalığına yol açmaktadır. Baklagillerden elde edilen unlar, zengin vitamin, mineral ve protein içerikleri ile glütensiz diyetlerde önemli bir yer tutar. Ancak, diğer depolanmış ürünlerde olduğu gibi baklagil unlarının da kalitesini ve miktarını olumsuz etkileyen etkenlerden birisi de depolanmış ürün zararlılarıdır. Bu zararlılar arasında, un biti Tribolium castaneum (Herbst) (Coleoptera: Tenebrionidae)'da ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Bu çalışmada, glütensiz diyetlerde yaygın olarak kullanılan bakla [Vicia faba L. (Fabaceae)], bezelye [Pisum sativum L. (Fabaceae)], börülce [Vigna unguiculata (L.) Walp. (Fabaceae)], fasulye [Phaseolus vulgaris L. (Fabaceae)], mercimek [Lens culinaris Medik. (Fabaceae)], nohut [Cicer arietinum L. (Fabaceae)] ve soya fasulyesi [Glycine max (L.) Merr. (Fabaceae)] unlarında, T. castaneum'un 65 gün sonunda döl verimi, ölüm oranı ve pupa ağırlığı laboratuvar koşullarında incelenmiştir. Çalışma sonucunda T. castaneum'un döl verimi 168.40±12.22 birey olarak en fazla nohut ununda sayılmış, ölüm oranı en fazla mercimek (%100) ile bezelye (%98±0.02) unlarında hesaplanmıştır. Elde edilen T. castaneum pupaları arasında en ağır 2.27±0.10 mg ile börülce ununda bulunmuş olup, soya fasulyesinde 2.14±0.03 mg olarak tartılan pupa ağırlığı ile arasında istatistiki fark yoktur. En hafif pupa ise 2.00±0.03 mg olarak nohut ununda tartılmıştır. Bununla birlikte, nohut ununda ölüm gözlenmemiş olup fasulye ile mercimek unlarında T. castaneum gelişimi görülmemiştir. Çalışılan baklagil unları arasında T. castaneum'un gelişimine bakıldığında en uygun konukçunun nohut unu olduğu değerlendirilmektedir. Elde edilen sonuçlara göre depolanmış baklagil unlarında T. castaneum'a karşı oluşturulacak entegre mücadele programları için temel olduğu düşünülmektedir.