Üstün yetenekli öğrenciler ve normal gelişim gösteren öğrencilerin kişilik tipleri ile kariyer uyum yetenekleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı üstün yetenekli öğrenciler ve normal gelişim gösteren öğrencilerin kişilik tipleri ile kariyer uyum yetenekleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemini 2023-2024 eğitim-öğretim yılında güneydoğu Anadolu bölgesindeki liselerde öğrenim gören ve araştırmaya gönüllü katılan 113 üstün yetenekli ve 192 normal gelişim gösteren öğrenci olmak üzere toplamda 305 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada Mesleki Kişilik Tipleri Envanteri, Kariyer Uyum Yetenekleri Ölçeği ve demografik bilgileri elde etmek için araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız gruplar için t testi, tek yönlü varyans analizi, Pearson Korelasyon Katsayısı ve hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Demografik değişkenler ile kişilik tipleri ve kariyer uyum yetenekleri arasında anlamlı farklılaşmaların olduğu görülmüştür. Pearson korelasyon analizi sonuçlarına göre üstün yetenekli öğrencilerin kişilik tipleri alt boyutları olan araştırmacı, girişimci, geleneksel, sosyal ve sanatçı tip ile kariyer uyum yetenekleri arasında pozitif yönlü orta düzey bir ilişki, gerçekçi tip ile kariyer uyum yetenekleri pozitif yönlü düşük bir ilişki bulunmuştur. Normal gelişim gösteren öğrencilerin kişilik tipleri alt boyutlarından girişimci ve geleneksel kişilik ile kariyer uyum yetenekleri arasında orta düzey pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Gerçekçi ve sosyal kişilik ile kariyer uyum yetenekleri arasında düşük düzey pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Araştırmacı kişilik ile kariyer uyum yetenekleri arasında herhangi bir ilişki bulunmamıştır. Ayrıca yapılan hiyerarşik regresyon analizinde yaş, sosyal kişilik tipi ve girişimci kişilik tipi üstün yetenekli öğrencilerin kariyer uyum yeteneklerindeki varyansın %28'ini açıkladığı, normal gelişim gösteren öğrencilerin kariyer uyum yeteneklerini ise geleneksel kişilik tipi, sosyal kişilik tipi ve gerçekçi kişilik tipi toplam varyansın yaklaşık olarak %19'unu açıkladığı görülmüştür. Araştırma bulguları alanyazın kapsamında tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Üstün Yetenekli Öğrenciler, Kişilik Tipleri, Kariyer Uyum Yetenekleri, Lise Öğrencisi