V-notes histerektomi, vajinal histerektomi vetotal laparoskopik histerektomi operasyonlarının retrospektif değerlendirilmesi

Amaç: Histerektomi, jinekolojik cerrahide önemi büyük olan bir operasyondur. Günümüzde histerektomi, abdominal yolla ve minimal invaziv tekniklerle ( laparoskopik, vajinal , v-NOTES, robotik ) yapılabilmektedir. Histerektomi yönteminin belirlenmesinde hastanın kliniği, anatomisi, histerektomi endikasyonu, cerrahın tecrübesi, histerektomi yapılacak merkezin donanımı belirleyici olmaktadır. Literatürde yapılan çalışmalarda vajinal yolun hasta konforu açısından daha sık seçilmesi gerektiği düşünülse de histerektomi tekniklerinin birbirlerine göre avantajları ve dezavantajları bulunmaktadır. Çalışmamızda yeni bir yöntem olan v-NOTES histerektomi ile vajinal histerektomi ve laparoskopik histerektominin retrospektif karşılaştırılması amaçlanmıştır. Hastalar ve Yöntem: Çalışmaya 1 Ocak 2021 tarihi ile 1 Aralık 2022 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum kliniğimizde yapılan benign endikasyonlu 186 histerektomi vakası dahil edilmiştir. Bu tarih aralığında yapılan tüm v-NOTES histerektomi operasyonları çalışmaya dahil edilirken hasta seçiminde bias olmaması açısından son 62 vajinal histerektomi ve son 62 laparoskopik histerektomi operasyonu çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmamız, retrospektif ve tek merkezli bir çalışmadır. Operasyonlar eşit sayıda çalışmaya dahil edilmiştir. Bu üç histerektomi tekniğinin endikasyonları, ağrı skorları , pariteleri, postoperatif taburculuk süreleri ,operasyon süreleri, hastaların yaşları, vücut kitle indeksleri, preoperatif ve postoperatif hemoglobin farkları, intraoperatif veya postoperatif komplikasyon olup olmaması , hastaların geçirilmiş sezaryen öyküsü ve/veya pelvik cerrahi öyküsünün bulunup bulunmayışı, operasyonlarda ooferektomi ve salpenjektomi oranları , ek cerrahi ihtiyacı ,ek cerrahi prosedür uygulanıp uygulanmayışı ve uterus ağırlıklarına göre üç cerrahi teknik karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Üç cerrahi teknik karşılaştırıldığında en az hemoglobin düşüşü v-NOTES histerektomi grubunda bulunmuştur ve v-NOTES histerektomideki ortalama hemoglobin farkı vajinal histerektomiden (VH) anlamlı olarak düşük bulunmuştur(p:0,009<0,05). Operasyon süresinde ise ortalama en uzun süre v-NOTES histerektomi grubundadır ve vajinal histerektomi grubunun operasyon süresi, V-NOTES histerektomi grubuna göre anlamlı olarak daha kısa sürmüştür (p:0,005<0,05) . Taburculuk süreleri karşılaştırıldığında, v-NOTES histerektomi grubunun anlamlı olarak laparoskopik histerektomi grubuna göre daha kısa sürede taburcu edildiği görülmüştür (p:0,022<0,05), vajinal histerektomi grubu ile ise aralarında anlamlı fark izlenmemiştir(p: 1,00>0,05). Çalışmamıza katılan hastaların yaş ortalamaları değerlendirildiğinde vajinal histerektomi yapılan grubun yaş ortalamasının en yüksek olduğu ve v-NOTES histerektomi ve laparoskopik histerektomi grubu ile aralarında anlamlı bir fark olduğu gözlenmiştir (p:0,01<0,05). Hastaların vücut kitle indeksleri karşılaştırıldığında ise ortalama vücut kitle indeki en yüksek v-NOTES histerektomi grubunda bulunmuş ve laparoskopik histerektomi ile aralarında anlamlı bir fark izlenmiştir(p:0,005<0,05) .Endikasyonlar değerlendirildiğinde ise laparoskopik histerektomi ve v-NOTES histerektomi grubunda en sık endikasyonu anormal uterin kanama oluştururken, vajinal histerektomi grubunun en sık endikasyonu pelvik organ prolabsusuydu. Bu üç cerrahi tekniğin postoperatif 6. Saat ağrı skoru karşılaştırıldığında 1,53 ile en düşük ağrı skoru v-NOTES histerektomi grubundaydı ve üç cerrahi teknik karşılaştırıldığında ağrı skoru açısından aralarında anlamlı bir farklılık vardı (p:0,01<0,05). Uterus ağırlıkları karşılaştırıldığında ise üç cerrahi teknik arasında anlamlı bir fark görülmemiştir ( p:0,426>0,05). Pelvik cerrahi öyküsü ve sezaryen öyküsü v-NOTES histerektomi grubunda vajinal histerektomi grubuna göre daha fazlaydı. Aynı zamanda ooferektomi ve salpenjektomi oranlarına bakıldığında da v-NOTES histerektomi grubunda vajinal histerektomi grubuna göre daha fazla izlenmiştir. Laparaskopik histerektomi grubunda ise en yüksektir. Hastaların pariteleri değerlendirildiğinde ise üç grup arasında anlamlı bir fark izlenmemiştir (p:1,139>0,05). İntraoperatif komplikasyonlar değerlendirildiğinde 1 v-NOTES histerektomi ve 2 vajinal histerektomi operasyonunda mesane perforasyonu gözlenmiş, 1 vajinal histerektomi operasyonunda ise kanama gözlenmiştir. Postoperatif komplikasyon üç grup için de olmamıştır. V-NOTES histerektomi grubunda 3 hastada, vajinal histerektomi grubunda 1 hastada ek cerrahi ihtiyacı olmuştur. Laparoskopik histerektomi grubunda ise ek cerrahi ihtiyacı gözlenmemiştir. Bu üç cerrahi teknikte kullanılan ek cerrahi prosedürler değerlendirildiğinde en fazla ek cerrahi prosedür uygulanan operasyon vajinal histerektomi grubu, en az ek cerrahi prosedür uygulanan operasyon ise laparoskopik histerektomi grubudur. Üç cerrahi teknik karşılaştırmalı olarak değerlendirildiğinde ise ek cerrahi prosedür açısından cerrahi teknikler arasında anlamlı fark izlenmiştir ( p:0,01<0,05 ). Maliyetler değerlendirildiğinde vajinal histerektomi grubu en az maliyetli operasyon olup v NOTES histerektomi ve laparoskopik histerektomiye göre anlamlı olarak daha düşük maliyetlidir ( p:0,003<0,05, p:0,01<0,05).v-NOTES histerektomi ile laparoskopik histerektomi grubu maliyet açısından karşılaştırıldığında ise ;v-NOTES histerektomi grubu laparoskopik histerektomi grubuna göre anlamlı olarak daha düşük maliyetlidir (p:0,01<0,05 ). Sonuç: Üç cerrahi teknik karşılaştırıldığında; v-NOTES histerektomi grubu preoparatif ve postoperatif hemoglobin farkı en düşük operasyon olup, en düşük taburculuk süresi ve en düşük postoperatif 6. saat ağrı skoru bu cerrahi teknikte bulunmuştur. Çalışmamızdaki sonuçlara göre adnekslere ulaşımda v-NOTES histerektomi grubu vajinal histerektomiden daha etkili bulunmuştur. Geçirilmiş batın içi operasyonu olan veya uterusu büyük olan hastalarda da v-NOTES histerektomi, vajinal histerektomiye kıyasla operasyonu kolaylaştırır. Maaliyet hesabı yapıldığında en düşük maliyetli grup vajinal histerektomi grubu olarak bulunmuştur. Ayrıca v NOTES histerektomi grubu laparoskopik histerektomiye göre anlamlı olarak daha düşük maliyetli bulunmuştur. v-NOTES histerektomide vajinal histerektomiye göre daha geniş bir görüş alanı sağlanır ve laparoskopik histerektomiye göre daha düşük maliyetlidir. Ayrıca vajinal yol kullanılarak hastalara estetik sonuçlar verilebilmektedir. Tüm bu sonuçlarla v-NOTES histerektominin; laparoskopik histerektomi ve vajinal histerektomiye alternatif kullanılabilir güvenli bir cerrahi olduğu kanaatindeyiz. Anahtar Kelimeler :v-NOTES histerektomi, Vajinal Histerektomi ,Laparoskopik Histerektomi