Veblenci bir bakışla piyasa organizasyonunun incelenmesi: Türkiye reklam piyasası üzerinden bir okuma

Günümüzün ana akım iktisat politikası büyük ölçüde Neoklasik İktisada dayanmaktadır. Ancak bu ekolün teorik modellerinin gerçek dünyadaki ekonomik olayları açıklamadaki sınırlılıkları, daha kapsamlı bir çerçeve arayışına yol açmıştır. Bu arayışın bir sonucu da ekonomik performansta kurumların rolüne odaklanan Kurumsal İktisat yaklaşımı olmuştur. Bu ekol, ilgili alanda çalışma yapan bazı iktisatçıları iktisat dünyasında öne çıkarmıştır. Ekolün üzerinde yoğunlaştığı temaları araştıran iktisatçılara verilen birkaç Nobel Ödülü ile bu ilginin haksız olmadığı akademik çevrelerde kanıtlanmıştır. Kurumsal İktisat, piyasaya özel bir önem verirken, onun rolü hakkında farklı bir bakış açısı sunar. Bu çalışma önce Kurumsal İktisadı inceleyecek, ardından Kurumsal İktisat perspektifini en iyi yansıtan Veblenci bakışla reklam piyasanın bu ekol çerçevesindeki benzersiz yorumunu irdeleyecektir. Reklam piyasası, tüketim kalıplarını ve kapitalizmin gelişimini etkileyen kitle iletişim araçlarıyla önemli ölçüde büyümüştür. Bu çalışma hem ana akım iktisat hem de Kurumsal İktisat perspektiflerini inceleyerek bu pazarın nasıl işlediğini araştıracaktır. Merkezi bir çelişki, tam bilgi varsayımı altında reklamcılığı gereksiz, hatta rekabete zararlı olarak gören Neoklasik İktisadın tercihinde yatmaktadır. Pratikte reklamcılık, çokuluslu şirketler ve uyumlu iş uygulamaları tarafından desteklenen Neoklasik ilkelerden etkilenen küresel bir piyasa ekonomisi altında gelişmiştir. Tez, bu çelişkiyi mercek altına alacak ve reklamcılığın modern pazardaki önemli rolünün nedenlerini de araştıracaktır. Çalışmada, Türk reklam pazarının yapısı, tahmini büyüklüğü, piyasaya yön veren temel faktörler ve bunların yakın gelecekteki görünümü, Kurumsal İktisat perspektifinden analiz edilecektir. Sektörün hızlı büyümesi sırasında sıklıkla ihmal edilen etik kaygılar ve sektördeki son değişiklikler vurgulanacaktır. Reklamcılıkta etik uyum ve çatışmalar gibi konular, piyasa kurallarını ve kurumlarını etkileyen ahlaki ve iş etiği tartışmalarına dikkat çekilerek incelenecektir. Bu bölüm ayrıca reklamcılığın ekonomik performans üzerindeki etkisine ilişkin farklı görüşleri de ele alacaktır. Tez, Veblenci Kurumsal İktisat analiz araçlarının reklam pazarı organizasyonu ve performansına ilişkin anlayışı nasıl geliştirebileceğini de kısaca tartışacaktır. Çalışma, destekleyici verilerle hem küresel hem de Türk reklam piyasalarını inceleyerek, özellikle reklam bütçesi kısıtlı küçük firmalar açısından rekabeti, kârlılığı ve ekonomik büyümeyi engelleyebilecek özellikleri değerlendirecek ve tüketim açısından olası sorunları ele almanın yollarını önerecek bazı görüşlerle sona erecektir. Tezimizin izleyeceği metot literatür taramasına dayalı olgu sunumu şeklindedir.